آيات مشكله قرآن - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٢٥ - ٢ ـ پيرامون كلمه عصى

ولى اين تبادر، ارتباطى به روز نزول قرآن ندارد، و معنى واقعى كلمه « عصيان» بسيار وسيعتر از آن است كه امروز ما مى فهميم و معنى متبادر امروزى فردى است از آن معنى كلى، هرچند به مرور زمان درعرف ما، در اين فرد شهرت پيدا كرده است .

مؤلف مقاييس مى نويسد: معنى واقعى « عصى» همان جدائى و پيروى نكردن و سرپيچى نمودن است و ـ لذا ـ بچه گوسفند ى كه از مادر خود جدا گردد عرب مى گويد « عصى امَّه» .[١]

گواه گفتار او آيه زير است كه « عصيان» را فقط مقابل تبعيت و پيروى قرار داده است چنان كه مى فرمايد:

( فَمَنْ تَبِعَنِي فَاِنَّهُ مِنِّي وَ مَنْ عَصانِي فَاِنَّكَ غَفُورٌ رَحِيمٌ)

( ابراهيم، ٣٦)

« هركس از من پيروى كند، از من است ، و هركس سرپيچى و مخالفت نمايد به راستى تو بخشنده و رحيم هستى».

هرگاه چيزى در برابر چيز ديگر شدت مقاومت به خرج بدهد، عرب نيز در همين جا اين كلمه را بكار مى برد و مى گويد: « تَعَصَّ الأمْرَ اَىْ إعْتاصَ» و روى همين لحاظ است كه قرآن فرعون را عاصى موسى خوانده و مى فرمايد:

( وَ عَصى فِرْعَوْنُ الرَّسُولَ فَاَخَذْناهُ اَخْذاً وَ بِيلاً) ( المزمل، ١٦)

« فرعون در برابر موسى مقاومت و ايستادگى به كار برد، و اورا سخت مؤاخذه نموديم».

ممكن است بگوييم: اين دو معنى نيز به يك ريشه برمى گردند، درهرحال مقصود اين است كه : معناى « عصى» در لغت و مصطلح قرآن همان پيروى نكردن و سرپيچى و مقاومت است و اين حقيقت گاهى ملازم با معصيت هست، و گاهى