آيات مشكله قرآن - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٤٥ - مطلب سيزدهم

شواهد زيادى گواهى مى دهد كه انسان هنگام مرگ به امور پس از مرگ يقين پيدا مى كند چنان كه مى فرمايد:

( حَتّى اِذا جاءَ اَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ رَبِّ ارْجِعُونِي لَعَلِّي اَعْمَلُ صالِحاً فِيما تَرَكْتُ) ( مؤمنون ، آيه ٩٩ و١٠٠)

« هنگامى كه مرگ يكى از آنها فرا رسد مى گويد: خدايا مرابر گردان تا در مورد آنچه ترك كرده ام، كار شايسته اى انجام دهم».

با ملاحظه اين آيـه و آيات ديگرى كه در اين زمـينه وارد شـده است، روشن مى شود كه آغاز حصول يقين گروهى از انسانها، دم مرگ است، بنابراين اگر يقين به مرگ تفسير شود در حقيقت تفسير شيئى به ظرف حصول آن شده است.

گذشته از اين خود نويسنده « يقين» را به « وعده متيقن وحتمى الهى » كه همان « قيامت » [١] يا پيروزى مسلمان بركفار است تفسير نموده است و همان ايرادى كه بر نظريه مشهور گرفته بر نظريه خود او وارد است.

زيرا در هيچ لغتى « يقين» به معنى قيامت و يا پيروزى مسلمين بر كفار نيامده است و اگر بگويد يقين به معنى وعده متيقن الهى است و قيامت يا پيروزى مسلمانان بر كفار امر متيقنى است همين سخن را مى توان در باره مرگ هم كه وعده قطعى وحتمى الهى است گفت آنجا كه مى فرمايد:( كُلُّ شَيى هالِكٌ اِلاّ وَجْهَهُ) (سوره قصص، آيه ٨٨). «هرچيزى جز ذات او نابود مى شود ». و باز مى فرمايد: ( اِنَّكَ مَيِّتٌ وَ اِنَّهُمْ مَيِّتُونَ) ( زمر، آيه ٣).« تو مى ميرى و همگان خواهند مرد ». و باز مى فرمايد:(كُلُّ نَفْس ذائِقَةُ الْمَوْتِ) (انبياء، آيه ٣٥) « هرانسانى شربت مرگ را خواهد چشيد».

٢ ـ ما قبل آيه مورد بحث، در مورد تسلى و دلدارى است چنانكه مى فرمايد:

( وَ لَقَدْ نَعْلَمُ اَنَّكَ يَضِيقُ صَدْرُكَ بِما يَقُولُونَ)

( سوره حجر، آيه ٩٧)