آيات مشكله قرآن - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٣٠ - مطلب يازدهم

٢ ـ در تمام آياتى كه كلمه « دأب» ذكر شده مضاف اليهى مانند كلمة « اللّه» يا ضمير متكلمى مثل « نا» مقدر است و براى تأييد اين مطلب گفته مى شود: دو كلمه « سنت» و « دأب» مترادف يكديگر بوده و به يك معنى هستند و مورد استعمال آنها در قرآن يكى است و چون در قرآن غالباً بعد از كلمه « سنت» لفظ « اللّه» ذكر شده است لذا لازم است كه پس از لفظ « دأب» نيز « اللّه» مقدر شود و اين نظريه را نويسنده تفسير بر گزيده است.

اكنون قبل از تفسير آيه، به نكات زير توجه فرمائيد:

١ ـ لفظ « كاف» در آيه « كَدَأبِ آلِ فرعَوْنَ»، « اسم » است به معنى « مثل» وبه خاطر اين كه خبر مبتداى محذوف است، محل از اعراب آن « رفع » است.

٢ ـ لفظ « دأب» در آيه به معنى « عادت» و روش و جريان زندگى است.

٣ ـ در اين آيه تشبيهى در باره كافران عصر رسالت ( مانند دو گروه يهود از بنى النضير و بنى قُريظه) و آل فرعون و كافران پيش از آنها انجام گرفته است.

ولى بايد ديد « مشبه» و « مشبه به » در آيه چيست؟

و به عبارت روشن تر: چه چيز به چيز ديگر تشبيه شده است اكنون هر دو نظر را شرح مى دهيم:

١ ـ مشهور در ميان مفسران اين است كه عادت و روش زندگى كافران و عصر رسالت به روش آل فرعون تشبيه شده است و جمله « كدأب آل فرعون» بيانگر اين تشبيه است، چيزى كه هست « مشبه» به قرينه آيه قبل حذف شده است و تقدير كلام چنين است« دأبهم كدأب آل فرعون » يعنى روش زندگى آنان مانند روش زندگى فرزندان فرعون است.

٢ ـ مقصود: تشبيه سنت الهى در باره كافران عصر رسالت، به سنت او در باره آل فرعون و كافران پيش از آنان است، و «دأب خدا» در باره هر دو قوم يكى است و براى تفهيم اين مضمون بايد گفت دو چيز درآيه مقدر است، يكى قبل از جمله « كَدَأبِ آلِ فِرْعَوْنَ» و ديگرى پس از لفظ « كدأب» و تقدير آيه چنين