آيات مشكله قرآن - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٤٢ - بار ديگر خلاصه سخن را در سه بخش ياد آور مى شويم

اين آيه مى رساند به مجرد روشن شدن وضع آزر براى ابراهيم فوراً از او بريد و در حق او استغفار نكرد.

اكنون بايد ديد وضع آزر براى ابراهيم درچه زمانى روشن شد به طور مسلم اين جريان قبل از افكندن ابراهيم به آتش بوده است زيرا شركت او [١] در باره سوزاندن ابراهيم نشانه عناد او با حق بود و تصميم بر سوزاندن ابراهيم در سرزمين عراق بوده نه فلسطين ونه حجاز.

از اين سه فراز از آيات نتيجه مى گيريم: آزر كه ابراهيم از او در دوران جوانى در سرزمين عراق بريد و ديگر در حق او استغفار نكرد، غير از « والد » است كه در دوران پيرى در سرزمين حجاز پس از پايان يافتن جريان بناى كعبه، درحق او دعا كرد.

و از آنجا كه لفظ « اب » هم در پدر و هم در عمو به كار مى رود ولى لفـظ «والد » تنها در پدر واقعى استعمال مى شود طبعاً بايد گفت مقصود از لفظ « اب » در باره آزر همان معناى وسيع است به معنى مربى كه در عمو نيز بكار مى رود و طبعاً آزر پدر واقعى نبوده ، بلكه استعمال لفظ « اب » دراو يك نوع مجاز بوده است.

در پايان ياد آور مى شويم كه در تفسير« مجمع البيان» [٢] اجمال اين استدلال آمده است و اين گونه تفسير، مصداق روشن تفسير آيه، به آيه است.