آيات مشكله قرآن - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٢٠٩ - نظريه دوم

اسم ظاهر « قوم موسى» و ضمائر جمـع « ايديهـم»، «رأوا»، «قد ضلوا»، «قالوا»، «لم يرحمنا»، «ربنا»، «لنا»، «لنكونن»، و... اين مطلب كاملا معلوم مى گردد بنابراين در قوم موسى كسى نبود كه بر شرك خود اصرا رورزد تا ديگران آنها را بكشند.

٣ ـ در آيه ١٥٢ گواه روشنى است براين كه كسانى كه گوساله را عبادت كرده بودند به طور مطلق تائب و غير تائب سرانجام در اين دنيا مورد مؤاخذه قرار خواهند گرفت اينك آيه:

( اِنَّ الَّذِيـنَ اتَّخـَذوُا الْعِجـْلَ سـَيَنالُهـُمْ غَضَبٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ ذِلَّةٌ فِيْ الْحيَوةِ الدُّنْيا).

« آنان كه گوساله را پرستيدند به زودى مشمول خشم الهى مى شوند و براى آنها در اين دنيا ذلت است».

اگر منظور فقط كسانى بود كه بر شرك خود باقى مانده بودند، بسيار مناسب بود بفرمايد« اِنَّ الْمُتَّخِذِينَ لِلْعِجْلِ» به طورى كه تنها غير تائب را در بر گيرد.

گذشته از اين بايد پرسيد مقصود از اين خشم و ذلت دنيوى كه دامن گير كليه بت پرستان خواهد شد، چيست؟ آيا احتمال نمى رود كه مقصود قتل همگان باشد خواه تائب و خواه غير تائب؟

٤ ـ آيه ظرف ذلت و غضب را « حيوة دنيا» معرفى مى نمايد اين خود مى رساند كه منظور تمام گوساله پرستان است خواه تائب خواه باقى، واگر فقط منظور غير تائب ها بود، بسيار مناسب بود بفرمايد:« في الحيوة الدنيا والآخرة» و ظرف غضب را هر دو دنيا معرفى فرمايد.

٥ ـ اين وجه نـيز مانند وجــه نخست با ظاهـر آيه تطبـيق نمى كند و سبب مى گردد درمرجع ضمائر قائل به تفكيك شويم زيرا بنابراين وجه بايد گفت: كه مخاطب در جمله « ظلمتم انفسكم» وجمله « باتخاذكم العجل » فقط پرستش كنندگان است، ولى مخاطب در «فاقتلوا» مؤمنان حقيقى و كسانى كه از اول عبادت نكرده يا كرده سپس توبه نموده بودند، مى باشد.