آيات مشكله قرآن - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٢٢٧ - ٢ ـ معنى لغوى متشابه
وحى كرده است يعنى آنچنان پايدار واستوار است كه هرنوع احتمال خلاف را از خود مى رانند و مرور زمان، و تكامل فكرها و انديشه ها خللى در آن پديد نمى آورند.
٢ ـ معنى لغوى متشابه:
لفظ «متشابه» از ماده « شبيه» گرفته شده است و اين لفظ با تمام مشتقات خود در مورد دو شئ به كار مى رود، كه به عللى هم رنگ و هم شكل مى باشند [١] قرآن مجيد در دو مورد [٢] درختان زيتون و انار را با الفاظ « مشتبها» و « غيرمتشابه» ويا «متشـابـها» و « غـير متشـابـه» توصيـف كرده اسـت، زيرا درختها گاهى از نظر شكل ظاهرى، شبـيه هـم هستند ولـى از نظر ميـوه و طعم و خاصيت كاملاً متمايز مى باشند.
قوم « بنى اسرائيل» كه مأمور به كشتن گاوى شدند پس از سئوالهاى متعدد در باره تعيين خصوصيات گاو، سرانجام به حضرت موسى گفتند: « اِنَّ الْبَقَرَ تَشابَهَ عَلَيْنا» اين گاو هنوز براى ما مشتبه و ناشناخته است اميرمؤمنان مى فرمايد: اگر شبهه را « شبهه» مى گويند« لإنَّها تَشْبَه الحق» زيرا باطل به نوعى به حق شبيه است [٣].
اهل بهشت آنگاه از ميوه هاى بهشتى مى خورند مى گويند: اينها همانهائى است كه قبلاً در دنيا نيز از آنها مى خورديم، قرآن به روشنگرى مى پردازد و مى گويد:
( وَ اُتوُا بِهِ مُتَشابهاً) (بقره، آيه٢٥).
« يعنـى آنچه مى خوريـد از جـنس ميوه هاى دنيـوى نيست، بلكه شبيه آن مى باشد».
با توجـه به اين بيان بايـد گفت: لفظ « متشـابه» در دو چيز شبيه هم به كار
[١] مقاييس اللغة، ج٣، ص ٢٤٣.
[٢] سوره انعام، آيه هاى ٩٩ و ١٤١.درمورد نخست، «اعناب» نيز آمده است.
[٣] نهج البلاغه، خطبه ٣٧ طبع عبده.