آيات مشكله قرآن - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٤٢ - خلط مفهوم به مصداق
آن بيشتر كمك شود... وبه همين سبب است كه اورا خليفه خود در روى زمين قرار داده است.
آثار انسان، در اين خلافت زمينى كاملاً آشكار شده و ما عجائب صنايع اورا در معـدن و نبـات، در زمين و دريـا و هـوا مى بينيم و همين انسان كار و كوشش مى كند و على الدوام به اختراعات و اكتشافات خود مى افزايد، بلندى را پستى و پستى را بلنـدى مى كند، جاهـاى خراب را آبـاد مى كند و در ياچه هاى مصنوعى مى سازد و يا درياها را بـراى اسـتفاده از زميـن آن خشك مى كنـد، با تلقيح مصنوعى نبات و ميوه ها( وحتى انسانها) را خلق و توليد مى كند و خداوند به دست همـين انسـان، نژادها را عوض مى كند كوچك را بزرگ و وحشى را اهلى و .... مى نمايد.
آيا اين از حكمت الهى نيست كه اين انسان را با اين مواهب خليفه خود در روى زمين قرار دهد تا عجائب خلقت واسرار طبيعت او را ظاهر و آشكار كند؟
آيا مى توان آيه و نشانه اى براى كمال خدا و وسعت علم اويافت كه بهتر وكاملتر از اين انسان باشد كه اورا به بهترين وجه خلق كرده است؟ و وقتى انسان را به اين معنى كه گفته شد براى خدا، خليفه بدانيم ملائكه چگونه تعجب مى كنند؟
علت اين كه ملائكه مى گويند:( وَ نَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَ نُقَدِّسُ لَكَ) اين است كه آنها با توجه به علم غير محدود و اراده مطلق خليفه، فهميدند و دانستند كه اين علم واراده كه به تدريج حاصل مى شود، تحت كنترل اين انسان و زير احاطه كامل او نخواهد بود، و درنتيجه فساد و خونريزى خواهد شد... والبته اين انسان هراندازه كه علم داشته باشدبايد معترف بود كه جز مختصرى از علم الهى به او داده نشده و در عين حال، نمونه ومظهر كاملى از علم الهى است..[١].
[١] تفسير « المنار» از استاد شيخ محمد عبده تأليف سيد محمد رشيد رضا» ط ٤، مصر، ج١، ص ٢٥٩ و ٢٦٠ و ٢٦١.