نظريه حقوقى اسلام - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٤٧ - ٣ اختلاف ديدگاه اسلام با ساير مكاتب در رفاه و توسعه اقتصادى
موعد مقرر از پرداخت اصل پول و بهره آن عاجز ماند. بنابراين هر سال بهره آن افزايش يافت و در نهايت بدهىهاى كلان آن باعث شد از نظر سياسى نيز با بحرانهاى زيادى روبهرو گردد، به طورى كه در مدت كوتاهى چند رئيس جمهور عوض كرد! اين كشور در حال حاضر با مشكلات عديدهاى دست به گريبان است. لذا ما بايد هوشيارى خود را حفظ كنيم تا دشمنان آرام آرام، به عنوان وام دادن و خدمت كردن، شرايطى ذلتبار را به ما تحميل نكنند و نبض اقتصاد كشور ما را به دست نگيرند. مبادا روزى چشم باز كنيم و ببينيم ايران هم آرژانتين ديگرى شده است!
از ديدگاه اسلامى اهميت اين مسأله افزونتر است؛ چرا كه بحث تنها بر سر ركود اقتصادى و بحران مالى نيست، بلكه مسأله معنوى هم در ميان است، و آن عبارت از لزوم برترى اسلام در تمام عرصهها است. از نظر اسلام چنانچه امر داير بين رسيدن به رفاه و رشد اقتصادى از يك سو و حفظ عزت اسلامى از سوى ديگر باشد، بايد عزت اسلامى را مقدّم داشت. در برخى موارد ما بايد يا دست گدايى پيش كفار دراز كنيم و از آنان وام، كمك فنى و كمك اقتصادى بگيريم و يا بايد گدايى نكنيم و از نظر اقتصادى در سطح پايينتر باشيم، و در عوض عزت خويش را محفوظ داريم.
عزت نفس در مسايل فردى نيز جايگاه خاصى دارد. برخى افراد حاضرند براى رسيدن به منفعت مادى به هزار گونه تملق و چاپلوسى دست بزنند و در مقابل ديگران خم و راست شوند و در پارهاى موارد به انواع فريبها و نيرنگها روى مىآورند. اين عده عزت خويش را فروخته و پذيراى ذلت گشتهاند و در عوض تنها به نان و آب بهترى دست يافتهاند! در مقابل نيز عدهاى براى آن كه كسى به فقر آنان پى نبرد با سيلى صورت خويش را سرخ نگاه مىدارند و در عوض عزت خويش را حفظ مىكنند. قرآن كريم در اشاره به اين عده مىفرمايد: لِلْفُقَراءِ الَّذِينَ أُحْصِرُوا فِي سَبِيلِ اللّهِ لا يَسْتَطِيعُونَ ضَرْباً فِي الْأَرْضِ يَحْسَبُهُمُ الْجاهِلُ أَغْنِياءَ مِنَ التَّعَفُّفِ تَعْرِفُهُمْ بِسِيماهُمْ لا يَسْئَلُونَ النّاسَ إِلْحافاً وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَيْر فَإِنَّ اللّهَ بِهِ عَلِيم[١]= اين صدقات براى آن دسته از نيازمندانى است كه در راه خدا فروماندهاند، و نمىتوانند (براى تأمين هزينه زندگى) در زمين سفر كنند. از شدت خويشتن دارى، فرد بى اطلاع، آنان را توانگر مىپندارد. آنها را از سيمايشان مىشناسى. با اصرار چيزى از مردم نمىخواهند، و هر مالى (به آنان) انفاق كنيد، قطعاً خدا از آن آگاه است.
[١] بقره(٢)، ٢٧٤.