نظريه حقوقى اسلام
(١)
پيش گفتار
١٧ ص
(٢)
1 وعده خدا به مؤمنان واقعى
١٩ ص
(٣)
2 رابطه تضايف بين حق و تكليف
٢٠ ص
(٤)
3 مهم ترين حق پس از حق خداوند
٢١ ص
(٥)
4 ضرورت حكومت در جامعه
٢٤ ص
(٦)
5 ديدگاه اسلام در باره هدف حكومت
٢٦ ص
(٧)
6 حاكمان، بهترين و بدترين بندگان خداوند!
٢٩ ص
(٨)
جلسه بيست و هفتم
٣٣ ص
(٩)
حكومت و حاكم از ديدگاه اسلام
٣٣ ص
(١٠)
2 تلازم حق و تكليف و انواع آن
٣٦ ص
(١١)
1 تلازم در ناحيه مفهوم
٣٦ ص
(١٢)
2 تلازم در ناحيه تشريع
٣٧ ص
(١٣)
4 حكومت، وسيله اى براى همكارى در اداى حق اللّه
٤٣ ص
(١٤)
1 موضوع هشت سال دفاع مقدس
٤٤ ص
(١٥)
2 دستگاه قضايى
٤٥ ص
(١٦)
3 خدمات شهرى
٤٥ ص
(١٧)
جلسه بيست و هشتم
٤٩ ص
(١٨)
نگاهى به حكومت در صدر اسلام
٤٩ ص
(١٩)
2 فساد در حكومت، انگيزه قتل خليفه سوم
٥٠ ص
(٢٠)
5 اوصاف مدّعيان دروغين حكومت و قضاوت
٥٩ ص
(٢١)
جلسه بيست و نهم
٦٥ ص
(٢٢)
حكومت اسلامى، دين مدار و ارزش گرا
٦٥ ص
(٢٣)
5 كجايند مردان بى ادعا؟
٧٥ ص
(٢٤)
6 احياى سيره علوى
٧٦ ص
(٢٥)
جلسه سى ام
٧٩ ص
(٢٦)
ولىّ فقيه و حق قانون گذارى
٧٩ ص
(٢٧)
2 ولايت مطلقه، ولايت عامه و ولايت خاصه
٨٠ ص
(٢٨)
3 تحريف سخنان امام خمينى(رحمه الله)
٨١ ص
(٢٩)
4 حكومت اسلامى و حق وضع قانونِ خلاف اسلام!!
٨٢ ص
(٣٠)
5 اراده تشريعى الهى و راه كشف آن
٨٤ ص
(٣١)
6 احكام اوليه و احكام ثانويه
٨٧ ص
(٣٢)
7 حكم حكومتى يا حكم ولايى
٨٨ ص
(٣٣)
8 ولىّ فقيه و مسأله تعيين مصداق و موضوع
٩٠ ص
(٣٤)
جلسه سى و يكم
٩٣ ص
(٣٥)
ثبات و تغيير در نظام حقوقى
٩٣ ص
(٣٦)
2 شرمندگى از اجراى احكام اسلام!
٩٤ ص
(٣٧)
3 تاريخ مصرف براى احكام اسلام!
٩٥ ص
(٣٨)
4 احكام غير قابل تغيير اسلام
٩٧ ص
(٣٩)
5 ريشه يابى شبهه تاريخ مند بودن احكام اسلام
٩٨ ص
(٤٠)
6 امكان وضع قوانين ثابت در يك نظام حقوقى
١٠١ ص
(٤١)
7 مرجع تشخيص مقررات ثابت و متغير
١٠٣ ص
(٤٢)
جلسه سى و دوم
١٠٥ ص
(٤٣)
مبناى نظرى دفاع و حمايت از مسلمانان فلسطين
١٠٥ ص
(٤٤)
2 بى تفاوتى به بهانه پرهيز از دخالت در روابط بين الملل
١٠٦ ص
(٤٥)
3 نقش قرارداد اجتماعى در ايجاد حق و تكليف
١٠٧ ص
(٤٦)
4 منشأ حق و تكليف در نظام حقوقى اسلام
١٠٨ ص
(٤٧)
5 اهميت تكريم بيت المقدس
١٠٩ ص
(٤٨)
6 ضرورت تبيين هرچه بيشتر نظريه حقوقى اسلام
١١٠ ص
(٤٩)
7 نقش دين در هويت اجتماعى
١١١ ص
(٥٠)
8 ظرفيت هاى فراوان حمايت از مردم مسلمان فلسطين
١١٥ ص
(٥١)
جلسه سى و سوم
١١٧ ص
(٥٢)
انحراف حاكمان و كارگزاران در حكومت اسلامى
١١٧ ص
(٥٣)
3 عوامل عمومى گناه و انحراف
١٢١ ص
(٥٤)
4 عوامل انحراف در متصديان و مسؤولان
١٢٢ ص
(٥٥)
جلسه سى و چهارم
١٢٩ ص
(٥٦)
قرائت هاى مختلف از دين
١٢٩ ص
(٥٧)
3 قرائت هاى مختلف
١٣٢ ص
(٥٨)
4 تعدد قرائت در مسايل اصولى دين
١٣٣ ص
(٥٩)
5 هرمنوتيك و قرائت هاى مختلف
١٣٤ ص
(٦٠)
6 ارزيابى نظريه قرائت هاى مختلف
١٣٦ ص
(٦١)
جلسه سى و پنجم
١٤١ ص
(٦٢)
قرائت هاى مختلف از دين
١٤١ ص
(٦٣)
2 اختلاف قرائت در اصول و فروع دين
١٤٢ ص
(٦٤)
3 تعدد قرائت ها و مسأله تفسير و تأويل قرآن
١٤٤ ص
(٦٥)
4 پلوراليسم دينى و مسأله ظاهر و باطن قرآن
١٤٦ ص
(٦٦)
5 خاستگاه قرائت ها و پلوراليسم دينى در مغرب زمين
١٤٧ ص
(٦٧)
6 عوامل اجتماعىِ پيدايش پلوراليسم
١٤٩ ص
(٦٨)
جلسه سى و ششم
١٥٣ ص
(٦٩)
قرائت هاى مختلف از دين
١٥٣ ص
(٧٠)
2 انگيزه طرح بحث « قرائت ها» در كشور ما
١٥٥ ص
(٧١)
3 انگيزه هاى خيرخواهانه طرح بحث قرائت ها
١٥٦ ص
(٧٢)
4 « قرائت هاى مختلف» ابزارى براى حذف دين
١٥٧ ص
(٧٣)
5 ترويج « ليبراليسم» از راه « قرائت هاى مختلف»
١٦٠ ص
(٧٤)
6 نمونه اى از قرائت جديد قرآن!
١٦٢ ص
(٧٥)
7 خطر قرائت ها و وظيفه ما
١٦٤ ص
(٧٦)
جلسه سى و هفتم
١٦٧ ص
(٧٧)
قرائت هاى مختلف از دين
١٦٧ ص
(٧٨)
2 جاودانگى احكام اسلام
١٦٨ ص
(٧٩)
3 سوء استفاده هاى مدعيان قرائت ها
١٦٩ ص
(٨٠)
4 پاسخى به شبهه تعدد قرائت ها
١٧٠ ص
(٨١)
5 تفسير به رأى، پيشينه قرائت هاى مختلف
١٧١ ص
(٨٢)
6 انگيزه غرب از طرح نظريه قرائت هاى مختلف
١٧٣ ص
(٨٣)
7 انگيزه طرح « قرائت ها» در ايران
١٧٤ ص
(٨٤)
8 پيوند نظريه قرائت هاى مختلف با بحث هرمنوتيك
١٧٧ ص
(٨٥)
جلسه سى و هشتم
١٨١ ص
(٨٦)
قرائت هاى مختلف از دين
١٨١ ص
(٨٧)
4 قرائت هاى مختلف، تيشه به ريشه دين
١٨٦ ص
(٨٨)
جلسه سى و نهم
١٩٥ ص
(٨٩)
حقوق متقابل مردم و حكومت
١٩٥ ص
(٩٠)
3 بيان وظايف و اختيارات حكومت بر مبناى تحليل عقلى
١٩٨ ص
(٩١)
4 ديدگاه آنارشيستى در باره حكومت
١٩٩ ص
(٩٢)
5 علل نياز به حكومت و تبيين وظايف آن
٢٠٠ ص
(٩٣)
6 منشأ قدرت فيزيكى دولت
٢٠٤ ص
(٩٤)
7 تفاوت حكومت ديكتاتورى و حكومت مردمى
٢٠٥ ص
(٩٥)
جلسه چهلم
٢٠٩ ص
(٩٦)
ديدگاه دينى و سكولاريستى به حكومت
٢٠٩ ص
(٩٧)
2 اختلاف نگرش دينى و لاييك در شناخت انسان
٢١٢ ص
(٩٨)
3 دولت انسانى و دولت حيوانى
٢١٥ ص
(٩٩)
4 نقد ديدگاه سكولارها در مورد تأمين نيازهاى معنوى
٢١٧ ص
(١٠٠)
5 مسؤولان سكولار در حكومت اسلامى!
٢١٨ ص
(١٠١)
جلسه چهل و يكم
٢٢١ ص
(١٠٢)
مالكيت در حكومت اسلامى
٢٢١ ص
(١٠٣)
2 حكومت اسلامى و مقوله مالكيت اجتماعى
٢٢٢ ص
(١٠٤)
الف) مالكيت جامعه اسلامى
٢٢٢ ص
(١٠٥)
ب) مالكيت دولت
٢٢٥ ص
(١٠٦)
ج) مباحات عامه
٢٢٨ ص
(١٠٧)
3 مالكيت خصوصى در حكومت اسلامى
٢٣٠ ص
(١٠٨)
4 دخالت حكومت اسلامى در حريم مالكيت خصوصى
٢٣٣ ص
(١٠٩)
5 حد و مرز تصرف در ملك خصوصى
٢٣٧ ص
(١١٠)
جلسه چهل و دوم
٢٣٩ ص
(١١١)
حقوق و وظايف اقتصادى حكومت اسلامى
٢٣٩ ص
(١١٢)
2 نگرش مكاتب مختلف در باره رفع نياز محرومان جامعه
٢٤١ ص
(١١٣)
3 اختلاف ديدگاه اسلام با ساير مكاتب در رفاه و توسعه اقتصادى
٢٤٢ ص
(١١٤)
4 حضور و حمايت، حق حاكم اسلامى بر مردم
٢٤٨ ص
(١١٥)
جلسه چهل و سوم
٢٥١ ص
(١١٦)
دفاع و امنيت، وظيفه حكومت
٢٥١ ص
(١١٧)
2 وظايف حكومت در تأمين نيازهاى مادى جامعه
٢٥٢ ص
(١١٨)
3 سلامت و امنيت فردى
٢٥٥ ص
(١١٩)
4 وظيفه دفاع و حفظ امنيت اجتماعى
٢٥٨ ص
(١٢٠)
6 اهميت عامل فرهنگى در پيروزى هاى جبهه نظامى
٢٦١ ص
(١٢١)
5 دفاع و امنيت در جوامع ساده
٢٦٠ ص
(١٢٢)
جلسه چهل و چهارم
٢٦٥ ص
(١٢٣)
مهم ترين وظيفه دفاعى حكومت
٢٦٥ ص
(١٢٤)
2 ويژگى هاى دفاع در انسان
٢٦٦ ص
(١٢٥)
3 پرسش هايى درباره چگونگى دفاع انسانى
٢٦٧ ص
(١٢٦)
4 دفاع شخصى و دفاع اجتماعى
٢٦٧ ص
(١٢٧)
5 مهم ترين دفاع از نظر قرآن كريم
٢٦٨ ص
(١٢٨)
6 انبيا و دفاع از دين و دين دارى
٢٧١ ص
(١٢٩)
7 فرهنگ سراها به جاى مساجد و عبادت گاه ها!
٢٧٢ ص
(١٣٠)
8 دفاع از امت اسلامى
٢٧٤ ص
(١٣١)
9 دو ويژگى متفاوت دفاع در حكومت اسلامى
٢٧٦ ص
(١٣٢)
10 سركوب دشمنان دين
٢٧٧ ص
(١٣٣)
جلسه چهل و پنجم
٢٨١ ص
(١٣٤)
در تدارك دفاع از جامعه اسلامى
٢٨١ ص
(١٣٥)
2 مراحل مبارزه با توطئه دشمن
٢٨٢ ص
(١٣٦)
مرحله اول، دشمن شناسى
٢٨٢ ص
(١٣٧)
مرحله دوم، شناسايى عُمال و ستون پنجم دشمن
٢٨٣ ص
(١٣٨)
مرحله سوم، شناخت انگيزه دشمن
٢٨٥ ص
(١٣٩)
مرحله چهارم، شناخت ابزارها و شيوه هاى دشمنى
٢٩٠ ص
(١٤٠)
3 تفاوت دهكده جهانى اسلام و غرب
٢٩١ ص
(١٤١)
4 تعيين راهبرد و راه كار مبارزه و دفاع
٢٩٢ ص
(١٤٢)
5 ارتباط مسأله دفاع با مسايل فرهنگى، اقتصادى و اجتماعى
٢٩٣ ص
(١٤٣)
جلسه چهل و ششم
٢٩٧ ص
(١٤٤)
شهيد مطهرى و مسأله دفاع
٢٩٧ ص
(١٤٥)
3 پاسخ شهيد مطهرى به عوام فريبى مبلّغان مسيحى
٢٩٩ ص
(١٤٦)
4 صلح و آشتى آرى، ذلت پذيرى هرگز
٣٠٢ ص
(١٤٧)
5 محدوده و مصاديق « دفاع»
٣٠٤ ص
(١٤٨)
6 اهميت دفاع از ارزش هاى اسلامى، از ديدگاه شهيد مطهرى
٣٠٥ ص
(١٤٩)
7 دفاع از حقوق انسانيت
٣٠٦ ص
(١٥٠)
8 شهيد مطهرى و دفاع از « حق امر به معروف و نهى از منكر»
٣٠٨ ص
(١٥١)
جلسه چهل و هفتم
٣١١ ص
(١٥٢)
عاشورا، تبلور دفاع از دين و ارزش ها
٣١١ ص
(١٥٣)
2 تجاوز به دين و ارزش هاى معنوى
٣١٢ ص
(١٥٤)
3 عاشورا، قيامى براى دفاع از اسلام
٣١٣ ص
(١٥٥)
5 كافرانى در لباس اسلام
٣١٩ ص
(١٥٦)
6 عاشورا، دفاع با كدام منطق؟!
٣٢٠ ص
(١٥٧)
7 دفاع از دين و ارزش هاى اسلامى، وظيفه اى همگانى
٣٢٣ ص
(١٥٨)
جلسه چهل و هشتم
٣٢٧ ص
(١٥٩)
امام خمينى(رحمه الله)، مدافع دين و ارزشها
٣٢٧ ص
(١٦٠)
1 امام خمينى(رحمه الله) و اهميت دفاع از اسلام و نظام اسلامى
٣٢٧ ص
(١٦١)
2 انگيزه حركت امام خمينى(رحمه الله)؛ اسلام خواهى يا ملىگرايى؟
٣٣٠ ص
(١٦٢)
3 مواضع امام(رحمه الله) پس از پيروزى انقلاب
٣٣٣ ص
(١٦٣)
4 ديدگاه امام(رحمه الله) درباره جنگ ايران و عراق
٣٣٥ ص
(١٦٤)
جلسه چهل و نهم
٣٣٧ ص
(١٦٥)
استقرار حكومت و ولايت فقيه در ايران
٣٣٧ ص
(١٦٦)
2 حفظ اسلام و ارزش ها، حق و تكليف
٣٣٨ ص
(١٦٧)
3 نقش مردم در استقرار حكومت حق
٣٣٩ ص
(١٦٨)
5 استقرار نظام ولايى در ايران
٣٤٢ ص
(١٦٩)
جلسه پنجاهم
٣٥١ ص
(١٧٠)
وعده تخلف ناپذير خداوند
٣٥١ ص
(١٧١)
2 پيروزى انقلاب اسلامى ايران، تحقق وعده الهى
٣٥٢ ص
(١٧٢)
3 عظمت انقلاب اسلامى ايران
٣٥٢ ص
(١٧٣)
4 شكر نعمت انقلاب اسلامى
٣٥٥ ص
 
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص

نظريه حقوقى اسلام - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٢٠ - ٥ مسؤولان سكولار در حكومت اسلامى!

تعاليم اسلام اجرا گردد. مجرى قانون نيز روح قانون و هدف قانون‌گذار را مدّ نظر قرار مى‌دهد، تا دستورات دين به خوبى اجرا گردد.

بار ديگر بر اين نكته تأكيد مىورزيم كه تفاوت اساسى دولت اسلامى با دولت غيراسلامى مربوط به اصل «انسان‌شناسى» است. ما بايد بار ديگر به خويشتن خويش بازگرديم و خودمان را بشناسيم. بايد به اين پرسش كه «انسان چيست؟» پاسخ دهيم. از اين رو، گفته شده كه اولين قدم براى اصلاح نفس و تكامل، «خودشناسى» است. آيا انسان پس از مرگ تمام مى‌شود يا نه؟ آيا غير از اين بدن كه مى‌پوسد و از بين مى‌رود چيز ديگرى به نام «عنصر انسانى و روحى» وجود دارد؟ اگر به اين سؤال‌هاى اساسى پاسخ مناسب ندهيم راه به جايى نخواهيم برد و در شناخت وظايف خويش با اشتباهاتى غيرقابل جبران روبه‌رو خواهيم شد. پاسخ‌هاى اشتباه به اين پرسش‌ها مى‌تواند موجب گردد كه ما در مقابل تأمين نيازهاى روحى خود و ديگر افراد جامعه احساس وظيفه نكنيم. حداكثر اين است كه براى مردم در امور دينى آزادى قايل شويم و بگوييم، مردم براى نماز خواندن در مسجد و روضه‌خوانى در حسينيه آزادى دارند؛ تازه آن هم به دليل رعايت احترام به آزادى! البته در كنار آن نيز مردم آزادند كه در مراسم ديگر، نظير جشن‌هاى ملى آن كار ديگر كنند!

بدين ترتيب اگر باور كرديم كه «حقيقت انسان» چيزى ديگر غير از بدن است؛ همان گونه كه در مجموعه دولت و حكومت داراى طب پيش‌گيرى، بهداشت و درمان هستيم، بايد براى مسايل اخلاقى نيز برنامه داشته باشيم و نبايد نسبت به مفاسد اخلاقى در جامعه بى‌تفاوت باشيم.