عوامل شیمیایی عصبی (Nerve Agents) به ترکیبات بسیار سمی اطلاق میشوند و به طور عمومی خالص، بیبو، بیرنگ و بیمزه بوده و از خانواده حشرهکشهای ارگانو فسفره به شمار میروند که از میان صدها مواد سمی، عوامل جنگی مدرن آن بسیار قوی، سریعالاثر و کشندهتر میباشند که درحالت عادی به صورت مایع هستند، ولی به دلیل فرّاربودن زیاد به صورت گاز نیز منتشر میشوند.

این عوامل بیشتر به قصد کشتن نفرات دشمن به کار میروند و به محض تماس با پوست بدن، دستگاه تنفسی، چشم و سلسله اعصاب بدن انسان باعث مسمومیت و اختلال در جریانهای عصبی شده و با ارسال اسپاسمهای عصبی کلیه فعالیتهای ماهیچهها و عضلات بدن را از کار انداخته یا مختل میسازند و با حمله به مرکز سلسله اعصاب سبب ازکارانداختن سریع جریان و فعالیتهای سیستم اعصاب انسان شده و در مدت چند دقیقه به مرگ انسان منجر میشوند و در غلظتهای کمتر سبب اختلال فعالیتهای اعصاب شده و بیماریهای صرع، عدم تعادل جسمی و روحی، تشویش و اضطراب، ناسازگاری با محیط، ازدستدادن قدرت فعالیتهای عادی، سردرد در ناحیه پیشانی، کلافگی، سردرگمی و هذیان را به دنبال دارند.

عوامل تاولزا یا تخریب پوستی (Blister Agents) که به صورت مایع و گاز مورداستفاده قرار میگیرند باعث ضایعات موضعی پوستی و تحریک عمومی بافتها، غشاهای مخاطی، تاول و تخریب آن میشوند. این نوع مسمومیت با علایمی چون آبریزش بینی، عطسه، سرفههای خشن، گلودرد و... همراه است و اغلب اولین عارضه در چشمها ظاهر می شود و با احساس وجود شن و ماسه در چشم توأم با تورم چهره است. عوامل مذکور علاوه بر آثار موضعی، نشانههای سیستمیک ناخوشایندی نیز درپی دارند؛ ازجمله گازهای خردل، میتوان به خردلهای سولفوره (گوگردی)، گاز ایپریت (EYPRITE) یا موستارد (MUSTARD) با علامت معرف HD (بیس کلرواتیل سولفید) اشاره کرد که به صورت مایع روغنیشکل خالص بیرنگ و در غلظتهای بالا با بویی شبیه به سیر و پیاز و تیره رنگ هستند که از پوست، چرم، رنگ و پلاستیک عبور میکنند، ولی از شیشه و کاشی قادر به نفوذ نمیباشند. تاولزاها به عنوان اولین گروه عوامل شیمیایی مؤثر در جنگ جهانی اول مورداستفاده قرار گرفتند و در خلال جنگ جهانی دوم عاملهای خطرناکتر و قویتر سری T و Q نیز کشف شد.[١]

ضمیمه گزارش٥٧٢: واکنش رسانه های ترکیه به پیامدهای پیروزیهای اخیر اکراد معارض عراقی در مبارزه با رژیم بعثی و تسلط بر خطوط نفتی عراق - ترکیه

رسانه های ترکیه به آثار و پیامدهای پیروزیهای اخیر کردهای معارض عراقی در مبارزه با نظامیان بعثی عراقی واکنش نشان دادند. گفتنی است نیروهای حزب دمکرات کردستان عراق به رهبری مسعود بارزانی، در تاریخ ٢٥/٢/١٣٦٥، به منطقه منگیش (مانگیش) حمله کردند و مدعی شدند این شهر را تصرف کردهاند. ازآن پس

[١] ٥٤. محمدباقر نیکخواه به رامی، گاهشمار حملات شیمیایی عراق در ٨ سال دفاع مقدس، تهران: نشر شکیب، ١٣٨٩.