پنج رساله - ابن سينا - الصفحة ٥٧ - تفسير سوره فلق كه مترجم از كلام شيخ رئيس است
ديگر بر آن اضافه كند؛ بخلاف قواى نباتيّه كه در جوهر اعضاى حيوانى طولا و عرضا و عمقا مزيد مينمايند.
پس آنچه مشابهتش بقواى [١] نباتيّه بيشتر باشد نفث است، زيرا بدان اشياء را انتفاخ دست ميدهد، و بحسب مقدار آن شىء را مزيد ميگرداند، خواه از طول و يا عرض و يا عمق. پس آنچه نافث عقد [است] قواى نباتيّه است.
و بالجمله شرّى كه لازم است ميان قوة حيوانيّه و قوة نباتيّه و در جوهر نفس ناطقه باشد و مايه منقصت آن گردد اين است كه آنچه علايق بدن باشد بتوسط آن شرور بدن محكم شود [و] نگذارد نفس ناطقه [٢] تغذّى بغذاهائى كه موافق و ملايم اصل جوهر اوست بنمايد.
و غذاى موافق او يكى اينست [كه] احاطت بملكوت سماوات نمايد و تفكّر و تدبّر در مصنوعات زمين كند، و در دل خود نقوش باقيه منقش سازد، چنانكه بعضى گفتهاند:
هان غذاى روح تو فكر خداست
جوهر تو زين عرضها دان جداست
همتى كن اندرين كاخ غرور
تا برون