عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٥٥ - سوم بينائى

ترجمه:

فرع‌

اگر هردو گوش با هم ناقص شدند حكم اين است كه براى تحصيل مقدار نقص مجنى عليه را با كسانى كه هم سنّ او هستند مى‌سنجند و از جهات چهارگانه ايشان را آزمايش مى‌كنند. [١]

سوّم: بينائى‌

اگر جانى قوّه بينائى را از هردو چشم ديگرى ازاله نمايد بر عهده‌اش ديه كامل مى‌آيد و اگر روشنائى يكى از آندو را از بين ببرد بايد نصف ديه را بدهد مشروط به اينكه دو شاهد عادل به آن شهادت داده يا جانى مجنى عليه را در چنين اظهارى تصديق نمايد.

[١] طريق آزمايش در اين فرض آن است كه شخص سالمى را كه قرين و هم سال وى هست در جنب او نشانده و صداى شيئى را كه منضبط بوده و از نظر كميّت مختلف نيست از مسافت بسيار دو كه هيچيك از آن دو آنرا نمى‌شنوند به آواز در مى‌آورند و سپس آن را جلوتر آورده و به صدا در مى‌آورند و به همين نحو تدريجا منادى جلو مى‌آيد تا مكانى كه شخص سالم بگويد صدا را مى‌شنوم سپس آن مكان را علامت مى‌گذارند و پس از آن عمل را ادامه داده و به جلوتر مى‌آيند تا جائى كه مجنى عليه نيز بگويد صدا را مى‌شنوم آن موضع را نيز نشان مى‌گذارند و سپس بين دو نقطه را ملاحظه كرده و تفاوت آنها را يادداشت مى‌نمايند و اين عمل را نسبت به جهات و جوانب ديگر مكرّر مى‌كنند تا صدق گفته ايشان محرز گردد و بعد به همان نسبت جانى بايد ديه دهد.