عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٤ - مسئله اول ميراث خنثا

متن:

و مع الانثى سبعة.

و معهما ثلاثة عشر من اربعين سهما.

و الضابط:

انّك تعمل المسئلة تارة انوثية و تارة ذكورية و تعطى كلّ وارث نصفف ما اجتمع له فى المسئلتين.

الثانية

من ليس له فرج يورث بالقرعة.

(). كرده (٥) قسمت آن را به خنثا و هفت قسمت ديگرش را به مذكّر مى‌دهند زيرا در صورت مذكر بودن خنثا فريضه از (٢) حساب مى‌شود چون در اين فرض ما ترك را بايد دو قسمت نموده نيمى از آن را پسر و نيم ديگرش را خنثا مالك مى‌گردد.

و به فرض مؤنث بودن بايد ما ترك را به سه قسمت كرد و يك ثلث از آن را به خنثا و دو ثلث ديگرش را به مذكّر داد و چون فريضه ذكوريّت با انوثيت متباين است يعنى عدد (٢) با (٣) از اين‌رو آن دو را در يكديگر ضرب كرده و سپس حاصلضربش يعنى عدد (٦) را مضاعف مى‌نمائيم چه آنكه اين قاعده‌اى است در باب مسئله خنثا كه الزاما حاصلضرب فريضه مسئله ذكوريت در انوثيت را بايد دو برابر كرد زيرا همان طورى كه اشاره شد در اين مسئله نصيب هركدام از ذكوريّت و انوثيت را بايد تنصيف نمود.

و بهر تقدير حاصل عدد بدست آمده (١٢) مى‌باشد حال مى‌گوئيم:

اگر خنثا مذكر باشد از اين (١٢) قسمت نصفش يعنى شش قسمت را مالك است و شش قسمت ديگر را بايد به مذكّر داد و به فرض مؤنث بودن چهار قسمت باو بايد داد و مجموع نصيبين رقم (١٠) مى‌شود كه نصفش يعنى عدد (٥) تعلق به خنثا داشته و باقى يعنى عدد (٧) مال مذكر است.