عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٧١ - دوم مراد از عاقله

ترجمه:

فرع‌

در صورتى كه قاتل نزديكانى نداشته باشد عاقل او معتق وى محسوبب مى‌شود و در صورت نبودن معتق ضامن جريره عاقله‌اش بوده و اگر ضامن جريره نيز نداشت امام عليه السّلام ديه او را مى‌پردازند.

فرع‌

در قتل عمدى عاقله متعهد به پرداخت ديهنسبت و همچنين جنايت بهيمه را عاقله ضامن نبوده چنانچه جنايت عبد را نيز عاقله‌اش عهده‌دار نمى‌باشند.

فرع‌

عاقله كسى كه بر عبد جنايت نموده ضامن آن مى‌باشد.

فرع‌

و عاقله ذمّى خودش بوده و بايد غرامت جنايتش را بپردازد و در صورت عجز امام عليه السّلام عاقله او محسوب مى‌شوند.

فرع‌

ديه‌اى را كه عاقله بايد بپردازد بر طبق آنچه امام عليه السّلام مصلحت بدانند تقسيط و توزيع مى‌شود.

برخى از فقهاء فرموده‌اند:

بر غنى نصف دينار لازم بوده و بر فقراء از ايشان ربع دينار واجب است.

فرع‌

اقرب آنستت كه در توزيع و تقسيم ديه بين عاقله رعايت ترتيب لازم و واجب است.

فرع‌

اگر پدر عمدا فرزندش را به قتل برساند ديه او را بايد به وارث فرزند دهد مشروط به اينكه وارثى داشته باشد و اگر وارثى غير از پدرش در بين نباشد ديه به امام عليه السّلام داده مى‌شود.

و اگر قتل خطاء اتفاق افتاده باشد ديه را عاقله پدر بايد بدهند و پدر از آن حظّ و بهراى ندارد.