عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٩ - مسئله دوم

ترجمه:

در هر موردى كه از فريضه مبلغى زائد آمد آن را بالنّسبة بايد ردّ نمود. [١]

فرع‌

و اگر نقص بر فريضه وارد شود آن را بر بنتان يا دخترانى كه بيش از دو تا هستند وارد كرده نه بر ابوين و زوج. [٢]

فرع‌

و اگر با پدر و مادر زوج يا زوجه اجتماع كرده باشند حكم اين است كه به هر يك از زوج يا زوجه نصيب اعلى و بيشترشان را داده و به مادر ثلث اصل و باقيمانده نصيب پدر مى‌باشد.

[١] موردى كه از فريضه مبلغى زياد مى‌آيد مانند آن جائى كه وارث يك دختر يا دو دختر و يكى از ابوين و زوجه باشند چه آنكه سهم يك دختر نصف يعنى اگر ما ترك شش تومان بوده سه تومانش به دختر داده مى‌شود و اگر دو دختر باشند نصيبشان دو ثلث يعنى چهار تومان است و سهم احد الابوين سدس يعنى از شش تومان يك تومان بوده و نصيب زوجه ثمن يعنى هفت ريال و نيم مى‌باشد، بنابراين در صورتى كه يك دختر با احد الابوين و زوجه اجتماع كرده باشد مجموع سهامشان چهار تومان و هفت ريال و نيم بوده كه از شش تومان دوازده ريال و نيم اضافه آمده كه بايد آن را به نسبت ارباعا بين بنت واحد الابوين تقسيم نمود.

[٢] مثلا اگر وارث پدر و مادر و دو دختر با زوج يا زوجه باشند در فريضه نقص پيدا مى‌شود زيرا اگر فرض كرديم ما ترك شش تومان است سهم دو دختر دو ثلث يعنى چهار تومان بوده و نصيب پدر و مادر دو سدس يعنى دو تومان و سهم زوج ربع يعنى ١٥ ريال مى‌باشد و اگر بجاى زوج زوجه فرض شود فريضه‌اش ثمن يعنى هفت ريال و نيم مى‌باشد و چنانچه ملاحظه مى‌شود در صورت اجتماع زوج پانزده ريال م ترك از سهام كم داشته و در فرضى كه زوجه باشد هفت ريال و نيم كسر دارد و همان طورى كه قبلا گذشت قاعده در اين موارد آن است كه ابتداء نصيب زوج و زوجه و ابوين را داده و هرچه باقى بماند به بنتين مى‌دهيم لذا نقص تنها بر بنتان وارد مى‌شود.