عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٧ - مسئله دوم

ترجمه:

فرع‌

و اگر زوج يا زوجه در بين ورّاث باشند نصيب ادنى و كمتر خود را گرفته و به ابوين دو سدس و در صورتى كه يكى از ايشان تنها وجود داشته باشد باو يك سدس مى‌دهيم. [١]

[١] در اينجا هشت فرض وجود دارد به اين شرح:

١- اجتماع زوج با بنتان و ابوين:

در اين فرض اگر ما ترك ٦ تومان باشد چون عول لازم مى‌آيد لاجرم ابتداء سهم زوج و ابوين را مى‌دهيم لذا (١٥) ريال به زوج و نفرى ١ تومان به پدر و مادر داده آنگاه باقى مانده يعنى سى و پنج ريال را به بنتان مى‌دهيم و بدين ترتيب (٥) ريال به ايشان نقص وارد مى‌شود.

٢- اجتماع زوجه با بنتان و ابوين:

در اين فرض اگر ما ترك (١٢) تومان باشد چون عول لازم مى‌آيد ابتداء سهم زوجه و ابوين را مى‌دهيم لذا (١٥) ريال به زوجه و نفرى دو تومان به ابوين داده سپس شش تومان و پنج ريال را كه باقى مانده است به بنتان داده ملاحظه مى‌كنيم (١٥) ريال به ايشان نقص وارد مى‌شود.

٣- اجتماع زوج با بنتان واحد الابوين:

در اين فرض نيز چون عول لازم مى‌آيد لاجرم نقص همچون فرض قبلى به بنتان وارد مى‌شود.

٤- اجتماع زوجه با بنتان واحد الابوين:

در اين فرض چون ردّ تنها بر بنتان واحد الابوين به طور اخماسا است و مخرج ان (٥) مى باشد لذا مخرج مشترك يعنى (٢٤) را در عدد (٥) ضرب كرده و ما ترك را به حاصل آن كه (١٢٠) مى‌شود تقسيم مى‌نمائيم.

٥- اجتماع بنت با ابوين و زوج:

در اين فرض نيز نقص تنها بر بنتان وارد مى‌شود.

٦- اجتماع بنت با ابوين و زوجه:

در اين فرض مبلغ زياد آمده را بر ابوين و بنت به نسبت اخماسا بايد ردّ نمود.

٧- اجتماع بنت با احد الابوين و زوج:

در اين فرض مبلغ زياد آمده را بر احد الابوين و بنت به نسبت ارباعا بايد ردّ نمود.

٨- اجتماع بنت با احد الابوين و زوجه:

در اين فرض مبلغ زياد آمده را بر احد الابوين و بنت به نسبت ارباعا بايد ردّ نمود.