عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٥١ - اول عقل

ترجمه:

مسئله بيست و دوّم ديه دنده‌هاى قفسه سينه‌

قسمتى از دنده‌ها كه د طرف قلب مى‌باشند اگر به واسطه جنايت جانى شكسته شوند بيست و پنج دينار بر عهده جانى مى‌آيد و در صورتى كه بخش ديگر اين دنده‌ها كه در جانب بازو قرار گرفته‌اند شكسته شود ده دينار بر ذمه جانى ثابت مى‌گردد.

و اگر عصعص‌ [١] شكسته شود و در نتيجه مجنى عليه مالك حفظ غائط نبوده باشد در آن ديه كامل ثابت مى‌گردد.

ديه عجان‌

اگر بر عجان‌ [٢] مجنى عليه ضربتى وارد شده و به واسطه آن وى نتواند غائط و بول خويش را نگه دارد در روايت آمده كه جانى ديه كامل بايد بدهد.

ديه افتضاض باكره با انگشت‌

كسى كه دختر باكره‌اى را با انگشت افتضاض‌ [٣] نموده و بدين وسيله كيسه مثانه‌اش را پاره كرده و در نتيجه قادر بر حفظ بول خويش نباشد بر ذمّه‌اش ديه دختر به اضافه مهر المثل ثابت مى‌گردد.

برخى از فقهاء فرموده‌اند:

ثلث ديه‌اش را بايد بدهد.

فرع‌

كسى كه شكم انسانى را لگد مال كرده تا جائى كه وى را محدث نمايد بايد شكمش را لگد مال نموده يا مجنى عليه را به گرفتن ثلث ديه راضى كند چنانچه بر طبق آن روايتى وارد شده است.

مبحث ديه منافع‌

منافع در انسان هشت چيز است:

اوّل: عقل‌

اگر كسى عقل ديگرى را به واسطه وارد كردن جنايت بر او زائل كند ديه كامل بر عهده‌اش مى‌آيد و اگر مقدارى از آن را ازاله نمايد به همان حساب ذمّه‌اش مشغول مى‌گردد منتهى بنظر حاكم شرع.

[١] بضم عين و آن عبارت است از استخوانى كه در آخر ستون فقرات قرار گرفته كه به دبر منتهى مى‌گردد و درباره‌اش گفته‌اند: اوّل عضوى كه خلق مى‌شود آن بوده و آخرين جزئى كه پوسيده مى‌شود آن مى‌باشد.

[٢] بكسر عين بوده و مقصود از آن محلّى است بين بيضه و حلقه دبر.

[٣] عبارت است از پاره كردن پرده بكارت.