عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٣ - فروع رقيت

ترجمه:

٣- و در اينكه اقرباى مادرى مقتول از ديه ارث مى‌برند يا از آن محروم هستند دو قول مى‌باشد. [١]

٤- شوهر و زن نيز از ديه ارث مى‌برند.

٥- زوج و زوجه وارث قصاص نيستند يعنى اگر يكى از ايندو را شخصى عمدا و از روى ظلم به قتل رسانيد ديگرى نمى‌تواند قاتل را قصاص كند ولى اگر قصاص را با ديه مصالحه كردند ايشان از ديه ارث مى‌برند.

ج: رقيّت.

مانع سوّم از ارث رقيّتت مى‌باشد و آن هم در وارث منع از ارث نموده و هم در مورّث.

فروع رقيّت‌

١- اگر براى رقيق و مملوك فرزند حرّى باشد فرزند از جدّش ارث مى‌برد نه از پدرش (رقّ) كه فرزند ميّت (جد) محسوب مى‌شود. [٢]

و همچنين كافر و قاتل نيز مانع ارث از كسى كه به واسطه اين دو به ميّت منسوب مى‌باشد نمى‌گردند.

٢- مملوك مبعّض‌ [٣] به قدرى كه از وى آزاد است ارث برده و به اندازه‌اى كه رقّ و مملوك است از آن ممنوع و محروم مى‌باشد.

[١] قول اوّل: برخى قائل هستند كه اقرباء مادرى نيز همچون ساير ورثه از ديه ارث مى‌برند.

قول دوّم: بعضى معتقدند اقرباء مادرى از خصوص ديه ارث نمى‌برند.

[٢] مثلا از ميّت فرزندى باقى مانده كه مملوك ديگرى است و اين مملوك فرزندى آزاد دارد حال ارث ميّت كه جدّ اين حرّ است تنها به حرّ يعنى نوه ميّت رسيده نه فرزند ميّت كه پدر حر مى‌باشد.

[٣] مقصود از « مبعّض » كسى است كه مقدارى از آن آزاد و مقدار ديگرش مملوك است مثلا:

يك ثلث او رقّ و دو ثلث ديگرش آزاد مى‌باشد.