عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٨٣ - مسائل متفرقه عتق

ترجمه:

مسائل متفرقه عتق‌

مسائلى چند در اينجا به عنوان ملحقات كتاب عتق ذكر مى‌شوند:

الف: اگر به كسى كه بعضى از بنده‌هايش را آزاد نموده بگويند:

آيا عبيد خود را آزاد كردى؟

و وى در جواب بگويد: بلى.

غير از آنچه آزاد نموده ديگرى آزاد نمى‌شود.

ب: اگر شخصى نذر كند اوّلين فرزندى كه كنيزش بزايد آزاد باشد و كنيز دوقلو زائيد حكم آن است كه هردو آزاد مى‌باشند.

ج: و همچنين است اگر نذر كند اوّلين كسى را كه مالك شد آزاد باشد و سپس جماعتى را دفعتا تملك نموده در اين فرض نيز جملگى آزاد مى‌شوند.

د: اگر نذر كند اوّل مملوكى را كه مالك شود آزاد باشد و سپس جماعتى را مالك گرديد حكم آن است كه يكى از آنها را با قرعه آزاد نمايد چنانچه اگر در نذر بگويد:

اوّل مولود كنيز آزاد باشد حكمش همان است كه در فرع قبلى (اوّل مملوكى را كه مالك شود) گفته شد يعنى يكى از دو طفل متولد شده را بايد با قرعه آزاد نمايد. [١]

ه: اگر كسى نذر كند كه در صورت هم‌بستر شدن با كنيزش وى را آزاد نمايد سپس بعد از نذر كنيز را پيش از مجامعت از ملكش خارج نمود و بعد دوباره به ملك خويش درآورد حكم آن است كه نذر بر نمى‌گردد.

و: اگر شخصى نذر كند هر مملوك قديم وى آزاد باشد اين نذر منصرف است به هر مملوكى كه شش ماه در ملك ناذر مانده باشد.

[١] لفظ « مملوك » و « مولود » نكرده بوده و وقتى در جمله مثبت واقع شوند افاده عموم نكرده بلكه به يك فرد صادق مى‌باشند در نتيجه ناذر مكلف به آزاد نمودن يك نفر بيشتر نيست ولى « ماء موصوله» در دو جمله:

« اوّل ما تلده» و « اوّل ما يملكه» مفيد عموم بوده لاجرم هردو را شامل مى‌شود لذا مولودين دوقلو يا مملوكين كه با هم به ملك ناذر درآمده‌اند هردو آزاد مى‌گردند.