عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٧٩ - عتق بالسراية و احكام آن

ترجمه:

ح: اگر مولى در صيغه عتق بر عبد شرط كند كه مدّتى را بايد براى وى خدمت نمايد اين شرط صحيح است.

ط: اگر مولى در صيغه عتق شرط كند در صورتى كه عبد با شرط مخالفت كند مجددا به رقيّت سابق برگردد اقرب اين است كه عتق باطل مى‌باشد.

ى: مملوك مؤمنى كه هفت سال در ملك انسان بوده باشد مستحب است آزادش كنند.

بلكه مطلقا آزاد نمودن مملوك مستحب است.

ك: مملوكى كه از اكتساب ناتوان است آزاد كردنش مكروه مى‌باشد مگر آنكه وى را كمك نمايند.

ل: و همچنين آزاد نمودن مملوكى كه مخالف بوده و از اهل ايمان نيست مكروه مى‌باشد.

م: آزاد كردن مملوك مستضعف‌ [١] مكروه نيست.

عتق بالسّراية و احكام آن‌

از خواص عتق مسئله سرايت است، بنابراين كسى كه جزئى از بنده يا كنيزش را آزاد كند تمامش آزاد مى‌گردد مگر آنكه معتق (بكسر تاء) مريض بوده و از مرضش خوب نشده و مملوك نيز از ثلث مالش خارج نشود كه در اين صورت سرايت تحقّق نيافته مگر وارث عتق را اجازه دهد.

الف: اگر معتق در مملوكى كه آزادش نموده شريك داشته باشد بشرط وجود قدرت مالى موظف است قيمت نصيب شريك را بدهد و بدين ترتيب تمام مملوك آزاد گردد.

[١] مقصود از « مستضعف » كسى است كه به حق عارف نبوده و در آن عنادى نداشته و شخص معيّن و مشخّصى را دوست يا دشمن ندارد.