عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٧ - ج شرائط جاعل

ترجمه:

ج شرائط جاعل‌

در جاعل شرط است كه كامل بوده و حجر و منع از تصرّف در او نباشد.

د: اگر جاعل عملى را در جعاله براى شخص خاصّى قرار داد ولى ديگرى به آن اقدام نمود و عبد را مثلا او به جاعل بازگرداند نه آن شخص خاصّ حكم آن است كه عامل متبرّع محسوب شده از اين‌رو مستحق عوض نيست.

ه: اگر با شخصى كه جاعل براى جعاله معين نموده ديگرى نيز شركت نموده و كار را مشتركا انجام دادند در اينجا اگر آن شخص به قصد تبرّع وارد در عمل شده پس تمام عوض از آن شخص معيّن مى‌باشد و در غير اين صورت عوض را بايد بين خود تنصيف نمايند.

و: كسيكه عمل را تبرّعا و بدون قصد عوض انجام دهد استحقاق عوض ندارد.

ز: شخصى كه از مورد جعاله اجنبى مى‌باشد برايش جائز است كه عقد جعاله را برقرار نمايد به اين معنا كه قرارداد ببندد. [١]

ح: بر جاعل واجب است وقتى عامل عمل را انجام داد عوض را بپردازد.

ط: جعاله از طرف عامل بطور مطلق جائز است. [٢]

امّا جاعل: بايد گفت عقد از طرف وى نسبت به زمان پيش از تلبّس عامل به عمل جائز بوده و به ملاحظه بعد از آن باعتبار آن چه از عمل باقى مانده باز جائز است و امّا نسبت به مقدار عملى كه انجام شده و زمانش منقضى گشته لازم تلقى شده و بر او اجرت لازم مى‌باشد.

ى: اگر مالك از قراردادش برگشت ولى، عامل از رجوع وى مطلع نشد تا آنكه عمل را به اتمام رساند و سپس آگاه گرديد تمام اجرت را مستحق مى‌باشد.

[١] مثلا عبد زيد اگر گم شد عمرو مى‌تواند به عنوان جعاله بگويد:

هركس عبد زيد را پيدا كند فلان مقدار به او داده مى‌شود.

[٢] مقصود از « بطور مطلق» آنست كه چه نسبت به زمان قبل از اشتغال به عمل و چه از آن.