عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٨٩ - احكام تدبير

ترجمه:

ب: و اگر كنيز به واسطه وطى مولى از وى حامل شد امّ ولد مى‌شود پس بعد از موت مولى به واسطه تدبير از ثلث ما ترك آزاد مى‌شود و اگر قيمتش از ثلث بيشتر بود مبلغ زائد بر ثلث نيز از نصيب فرزند آزاد مى‌شود.

و اگر مولى در تدبير كنيز رجوع نمود در حالى كه كنيز فرزند نيز دارد بايد توجه داشت كه اين رجوع رجوع در تدبير فرزند نيست.

ج: اگر مولى به رجوع در تدبير فرند تصريح نمود در آن دو قول مى‌باشد.

و در روايت آمده است كه وى از اين رجوع ممنوع است. [١]

د: داخل بودن حمل در عتق مادر مورد روايت‌ [٢] بوده همچون عتق حامل كه به تبع آن حمل نيز آزاد مى‌گردد.

ه: مملوك مدبّر بعد از مرگ تدبيركننده همچون وصيّت از ثلث مالش آزاد مى‌شود. و اگر با وصايا جمع باشد همچون يكى از آنها بوده لذا آن چه اوّل ذكر شده در مقام عمل بايد ابتداء به آن نمود و پس از آن به دوّمى و سوّمى و همچنين تا اينكه وصايا به اتمام برسند.

و اگر بر ميّت دين باشد آن را اوّل از اصل مال پرداخته آنگاه اگر چيزى از ما ترك زياد آمد از ثلث باقى مانده مدبر را آزاد مى‌نمايند.

و: رجوع كردن در تدبير صحيح مى‌باشد اعم از آنكه قولى بوده مثل اينكه بگويد:

رجعت فى تدبيره (در تدبيرش رجوع نمودم).

يا فعلى محسوب شود نظير اينكه مملوك مدبّر را به ديگرى هبه كرده يا فروخته و يا مورد وصيت قرار دهد.

ز: انكار تدبير معنايش رجوع از آن نمى‌باشد.

ح: تدبير بواسطه فرار كردن مملوك از نزد مولى باطل مى‌شود لذا اگر در حال فرار برايش فرزندانى متولّد شوند جملگى رقّ و مملوك مولى مى‌باشند.

[١] وسائل الشيعه ج ١٦ ص ٧٨.

[٢] وسائل الشيعه ج ١٦ ص ٧٦.