حل المسائل الهداية في النحو - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٤ - در آيات زير جمعهاى مكسر را استخراج كرده و نوع آنها را معين نموده و مفردشان را ذكر كنيد

٥- زمانى كه مصدر مفعول مطلق نباشد مانند فعلش عمل مى‌كند يعنى اگر لازم باشد فقط در فاعل عمل كرده و در صورت متعدى بودن در فاعل و مفعول هردو عمل مى‌كند.

٦- بلى اطلاق لازم يا متعدى بر مصدر صحيح است همانطورى كه اين اطلاق بر فعل صحيح مى‌باشد.

مثال مصدر لازم مانند: اعجبنى قيام زيد و مثال مصدر متعدى نظير: اعجبنى ضرب زيد عمروا

٧- تقديم معمول بر مصدر بر آن جايز نيست لذا نمى‌توان گفت: اعجبنى زيدا ضرب و دليلش آن است كه ضرب مصدر بوده و زيد معمولش مى‌باشد و وقتى معمول مقدّم آورده شود عبارت صحيح نيست.

٨- و امّا استخراج جمع‌هاى مكسّر از آيات مذكور و تعيين نوع آنها و ذكر مفردشان:

الف: ملائكة (جمع مكسّر، كثره و مفردش ملك مى‌باشد) رسل (جمع مكسّر، كثره و مفردش رسول مى‌باشد) اجنحه (جمع مكسّر، قلّه و مفردش جناح مى‌باشد)

ب: فلك (جمع مكسّر، كثره و مفردش نيز فلك مى‌باشد) مواخر (جمع مكسّر، كثره و مفردش ماخر مى‌باشد)

ج: انفس (جمع مكسّر، قلّه و مفردش نفس مى‌باشد)

د: مقاليد (جمع مكسّر، كثره و مفردش مقلاد مى‌باشد)

ه: ابواب (جمع مكسّر، قلّه و مفردش باب مى‌باشد) خزنة (جمع مكسّر، كثره و مفردش خازن مى‌باشد)

و: اعناق (جمع مكسّر، قلّه و مفردش عنق مى‌باشد) اغلال (جمع مكسّر، قله و مفردش غل مى‌باشد) اذقان (جمع مكسّر، قله و مفردش ذقن مى‌باشد).

ز: اشدّاء (جمع مكسّر، كثره و مفردش شديد مى‌باشد) كفّار (جمع مكسّر، كثره و مفردش كافر است) رحماء (جمع مكسّر، كثره و مفردش رحيم مى‌باشد) ركّع‌