حل المسائل الهداية في النحو - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٨٧ - در جملات زير فعل امر را استخراج كرده و اصلى را كه فعل امر از آن مشتق شده است را بيان نمائيد

حاسب، در اصل « تحاسب » بود بعد از حذف « تاء » چون بعد از آن متحرك يعنى مفتوح بود به همان حركت امر را بنا كرده تنها آخرش را مجزوم ساختيم، « حاسب » گرديد.

٣- فعل امر مبنى بر علامت جزم است به همان نحو كه در فعل مضارعش مى‌باشد با اين فرق كه مضارع معرب و مجزوم بوده ولى امر مبنى بوده ولى علامت جزم را دارد مانند: اضرب و چنانچه فعل مضارع معتل واوى يا يائى و يا الفى باشد صيغه مفرد مذكر در آن مجزوم به حذف است مانند: لم يغز، لم يرم، لم يسع ولى امر از اين افعال مبنى بر حذف مى‌باشد لذا در امر آنها مى‌گوئيم: اغز، ارم، اسع.

و صيغه مفرد مؤنث مخاطب و تثنيه و جمع در فعل مضارع جزمش به حذف نون بوده مانند: لم تضربا و لم تضربوا و لم تضربى ولى در امرر مبنى بر حذف اين نون‌ها مى‌باشد لذا در امر اين افعال مى‌گوئيم: اضربا، اضربوا، اضربى.

٤- فعل مجهول عبارت است از فعلى كه فاعلش حذف شده و مفعول به جاى آن قرار گرفته است و اين قسم از فعل اختصاص به متعدى دارد يعنى تنها افعال متعدى مجهول مى‌شوند مانند: ضرب، يضرب‌

٥- افعالى كه در ابتداء آنها همزه وصل بوده مانند افعالى كه از باب استفعال هستند نظير: استخرج و نيز آنهائى كه تاء زائده دارند همچون افعالى كه از با تفعّل هستند همچون: تفضّل براى مجهول كردن آنها ابتداء حرف اوّل را مضموم كرده و ما قبل آخرشان را مكسور نموده و علاوه بر آن بايد تاء زائده را نيز مضموم كرد همچون تفضّل و در مثال باب استفعال كه همزه وصل دارد بايد علاوه بر مضموم نمودن همزه اوّلين حرف متحرك بعد از همزه را نيز مضموم ساخته و ما قبل آخرش را مكسور مانند: استخرج‌

٦- و امّا استخراج فعل امر از عبارات مذكور و اصلى كه امر از آن مشتق شده:

الف: « سيروا » فعل امر بوده و اصل آن « تسير » بوده، « انظروا » فعل امر بوده و اصل آن « تنظر » مى‌باشد