حل المسائل الهداية في النحو - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٣ - ضمائر شأن و قصه و فصل را در جملات زير استخراج نمائيد

ه: اشترلى ... الثوبين الشفافين‌

و: ... رفقائى فى الجنّة

ز: خذ ... الدّفترين وضعهما فوق ... المنضدة

جواب‌

١- ضمير مرفوع متّصل در چند مورد مستتر مى‌باشد به اين شرح:

الف: در صيغه مفرد مذكر از امر حاضر مانند:

احذر ان يراك اللّه عند معصية و يفقدك عند طاعته، فتكون من الخاسرين‌

( نهج البلاغه فيض ص)

( بترس از اينكه حق‌تعالى تو را در حال معصيت ببيند و در حال طاعت تو را نبيند كه در اين صورت از زيانكاران مى‌باشى).

شاهد در « احذر » است كه ضمير « انت » در آن مستتر مى‌باشد

ب: در صيغه مفرد مذكر حاضر از فعل مضارع مانند: سل تفقّها و لا تسئل تعنّتا

فان الجاهل المتعلّم شبيه بالعالم و انّ العالم المتعسّف شبيه بالجاهل‌

( نهج البلاغه فيض ص ١٢٣٨)

( بپرس براى فهميدن و مپرس به منظور قرار دادن در دشوارى زيرا نادانى كه علم فراگيرد مانند دانا است و دانائى كه در بيراه قدم نهد همچون نادان است).

شاهد در « لا تسئل» است كه ضمير « انت » در آن مستتر مى‌باشد

ج: در صيغه متكلم وحده از فعل مضارع كه با همزه ابتداء مى‌شود مانند: يا بنىّ انّى اخاف عليك الفقر فاستعذ باللّه منه، فان الفقر منقصة للدّين، مدهشة للعقل، داعية للمقت (نهج البلاغه فيض ص ١٢٣٨)

( اى فرزندم من بر تو از تنگدستى مى‌ترسم، پس از ان به خدا پناه ببر زيرا تنگدستى براى دين نقص و براى خرد سرگردانى بوده و موجب دشمنى مى‌شود)

شاهد در « اخاف » است كه ضمير « انا » در آن مستتر مى‌باشد.

د: در صيغه متكلم مع الغير از فعل مضارع كه با نون شروع مى‌شود مانند: