حل المسائل الهداية في النحو - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٨٦

تهملنّ (مفرد مؤنث حاضر از فعل نهى مؤكّد به نون ثقيله) لا تهملن (مفرد مؤنث حاضر از فعل نهى مؤكّد به نون خفيفه) اتكلّمنّ (متكلم وحده از فعل مضارع مؤكّد به نون تأكيد ثقيله) اتكلّمن (متكلم وحده از فعل مضارع مؤكد به نون تأكيد خفيفه)

ابذلنّ (مفرد مؤنث حاضر از فعل امر مؤكّد به نون تأكيد ثقيله) ابذلن (مفرد مؤنث حاضر از فعل امر مؤكد به نون تأكيد خفيفه) اتّقين (مفرد مذكر حاضر از امر مؤكد به نون تأكيد ثقيله) اتّقين (مفرد مذكر حاضر از امر مؤكد به نون تأكيد خفيفه) عينّ (مفر مذكر حاضر از امر مؤكد به نون تأكيد ثقيله) عين (مفرد مذكر حاضر از امر مؤكد به نون تأكيد خفيفه) ذرنّ (مفرد مذكر حاضر از امر مؤكد به نون تأكيد ثقيله) ذرن (مفرد مذكر حاضر از امر مؤكّد به نون تأكيد خفيفه) عظنّ (مفرد مذكر حاضر از امر مؤكّد به نون تأكيد ثقيله) عظن (مفرد مذكر حاضر از امر مؤكد به نون تأكيد خفيفه).

١٠- امّا تركيب سوره حمد:

بسم: جار و مجرور، متعلق به (ابتداء)، ظرف لغو، مضاف، اللّه، مضاف اليه، الرحمن، صفت براى « اللّه » ، الرحيم، صفت بعد از صفت.

الحمد: مبتداء اسمى، للّه، جار و مجرور، متعلّق به استقّر، ظرف مستقرّ، خبر براى « الحمد » ، ربّ، مضاف، صفت براى اللّه، العالمين، مضاف اليه، مجرور، الرحمن، صفت براى « الله » ، الرحيم، صفت بعد از صفت، مالك، مضاف و صفت است براى « اللّه » و چون به معناى حال يا استقبال نيست اگر چه به صيغه اسم فاعل است ولى مع ذلك اضافه‌اش به « يوم الدّين» از قبيل اضافه معنوى بوده از اين‌رو از مضاف اليه كسب تعريف كرده و بدين ترتيب صحيح است صفت براى « اللّه » كه معرفه هست قرار بگيرد، يوم الدين، مضاف و مضاف اليه و خود مضاف نيز مضاف اليه است براى مالك و اضافه « مالك » به « يوم » از قبيل اضافه و صفت به مفعول بوده كه البته على طريق اتّساع صورت گرفته است، « ايّاك » مفعول مقدّم براى « نعبد » كه تقديمش به منظور حصر مى‌باشد، نعبد، فعل و فاعل و فاعلش ضمير