حل المسائل الهداية في النحو - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٢١ - در آيات شريفه زير حروف«حتى» و«فى» و«باء» را استخراج كرده و معانى آنها را معين كنيد

خوابيدم تا صبح)

ب: به معناى « مع » مانند: قدم الحاج حتّى المشاة (حاجى‌ها آمدند با پيادگانشان).

« وفى » به گفته صاحب مغنى براى ده معنا مى‌آيد كه در اينجا دوتا از آنها درج مى‌شود باين شرح:

الف: ظرفيّت مانند: زيد فى الدّار (زيد در خانه است)

ب: به معناى « على » مانند: لاصلّبنّكم فى جذوع النّخل‌ ( البته شما را بر شاخه‌هاى خرما آويزان مى‌كنم)

٢- براى « باء » معانى متعددى است كه در ذيل سه تا از آنها را ذكر مى‌كنيم:

الف: الصاق چه حقيقى بوده مانند: به داء (باو دردى است) و چه مجازى مانند: مررت بزيد (به زيد گذشتم).

ب: استعانت مانند: كتبت بالقلم (به كمك قلم نوشتم)

ج: تعديه يعنى فعل لازم را بواسطه آن متعدى نمودن مانند: ذهب بزيد (زيد را برد)

٣- زائد واقع شدن باء يا سماعى است و يا قياسى، سماعى: در مورد اسم مرفوع و منصوب است مرفوع يا فاعل است مانند: «كفىباللّه شهيدا ( خداوند متعال شهيد را كفايت مى‌كند)

و يا خبر مى‌باشد مانند: بحسبك درهم (كافى است تو را درهمى)

و امّا منصوب، مفعول مى‌باشد مانند: القى بيده (انداخت دستش را).

و امّا قياسى: يا در خبر منفى است مانند: ما زيد بقائم (زيد ايستاده نيست) و يا بعد از استفهام مى‌باشد

مانند: هل زيد بقائم (آيا زيد ايستاده است)

٤- و امّا استخراج « حتى » و « فى » و « باء » در آيات شريفه و تعيين معانى آنها:

الف: « حتّى » جارّه است و به معناى « الى » مى‌باشد « من » در هردو مورد جارّه‌