حل المسائل الهداية في النحو - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٥٥ - در جملات ذيل صفت مشبهه و معمولش را استخراج كنيد

٤- و امّا استخراج صفت مشبهه و معمولش در عبارات گذشته:

الف: صمّ، بكم، عمى جمع اصم و ابكم و اعمى بوده و صفت مشبهة مى‌باشند و ضمير فاعلى در آنها معمولشان مى‌باشد

ب: قصير ايّامه (قصير صفت مشبهه است كه به فاعلش يعنى « ايّامه » اضافه شده) قليل مقامه (قليل صفت مشبهه است كه به فاعلش يعنى « مقامه » اضافه گرديده)

ج: قريبا امله (قريب صفت مشبهه است و « امله » فاعلش مى‌باشد) قليلا زلله (قليلا صفت مشبهه بوده و « زلله » فاعلش مى‌باشد) حريزا دينه (حريز صفت مشبهه بوده و « دينه » فاعل آن مى‌باشد)

د: خفيف محمله (خفيف صفت مشبهه و محمله فاعل آن است) عطر ريحه (عطر صفت مشبهه بوده و « ريحه » فاعلش مى‌باشد).

ه: طويل غمّه (طويل صفت مشبهه بوده و « غمّه » فاعل آن است) بعيد همّه (بعيد صفت مشبهه بوده و « همّه » فاعل آن است) كثير صمته (كثير صفت مشبهه بوده و « صمته » فاعل آن مى‌باشد)

و: دعب و لعب و قطب و قضب تمام صفت مشبهه بوده و ضمائر در آنها فاعلشان مى‌باشد)

٥- امّا بيان وجوه ممتنع و قبيح و حسن و احسن در مثال‌هاى مذكور:

١- احمد طاهر نفسا (احسن)

٢- جعفر الفصيح كلام (ممتنع)

٣- حسين قوىّ الارادة (احسن)

٤- جواد عالى همّته (مختلف فيه)

٥- بكر الصحيح فكر قبيح‌

٦- حسن جيّد خلق قبيح‌

٧- تقى سعيد عاقبته حسن‌

٨- سعيد الجميل وجهه ممتنع‌

٦- و امّا گذاردن كلمات مناسب را در جاهاى خالى:

١- زارنى رجل كريم حسبا و نسبا

٢- العرب شديدة خوتهم كريمة ضيافتهم‌

٤- ما زال سجّاد يقظ العين ناعم البال‌

٥- لقيت اليوم رجلا قرير الفؤاد