خوانده، و فرموده: حجتى بر انكار معاد نداشتند، مگر اين جمله، با اينكه جمله مزبور حجت نيست، بلكه صرف پيشنهاد است، آن هم پيشنهادى گزاف و غير منطقى (چون به عنوان حجت بر ثبوت معاد اقامه شده) از اين باب بوده كه خواسته است بفهماند: همه حرفهايشان نظير اين حرف، غير منطقى است.

پس گويى فرموده: حجت مشركين بر انكار معاد همانا بى حجتى و زورگويى است.

و معناى آيه اين است كه: چون آيات ما كه مشتمل بر حجت‌هايى بر اثبات معاد است، بر اين مشركين منكر معاد تلاوت مى‌شود، در عين اينكه آياتى است واضح الدلاله، و به روشنى معاد را اثبات مى‌كند، در مقابل غير از گزافه‌گويى جوابى ندارند براى اينكه در مقابل مى‌گويند:

اگر معاد ممكن باشد بايد زنده كردن پدران گذشته ما هم ممكن باشد، و بايد شما بتوانيد پدران ما را زنده كنيد.

( قُلِ اللَّهُ يُحْيِيكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يَجْمَعُكُمْ إِلى‌ يَوْمِ الْقِيامَةِ لا رَيْبَ فِيهِ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ‌) ...(وَ الْأَرْضِ ) سخن گزافى كه آوردند هر چند لياقت آن را نداشت كه به آن پاسخ داده شود، و ليكن با اين حال رسول گرامى خود را مامور كرد تا در پاسخشان بفرمايد: همين زنده كردن پدرانتان كه آن را بعيد مى‌شماريد، امرى است ممكن، و به زودى خداى تعالى آنان را زنده خواهد كرد.

و حاصل پاسخ اين است كه: آن كسى كه شما را براى نخستين بار زنده مى‌كند، و بعد مى‌ميراند و سپس همه شما در روز قيامت كه شكى در آن نيست زنده مى‌كند، خداى سبحان است، و ملك تمامى آسمانها و زمين از آن او است، و در آن به هر طور كه بخواهد حكم مى‌راند، و تصرف مى‌كند، پس او مى‌تواند حكم كند به بازگشت مردم به سويش، و آن گاه در شما تصرف نموده همگى شما را در روز قيامت يك جا جمع آورد و در بينتان داورى نموده و سپس جزايتان دهد.

بقيه الفاظ آيه روشن است.

(وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يَوْمَئِذٍ يَخْسَرُ الْمُبْطِلُونَ) راغب مى‌گويد: كلمه خسر و خسران به معناى كم شدن سرمايه است، و اين كلمه را به خود انسان هم نسبت مى‌دهند، مى‌گويند فلانى خسران يافت و به فعل او نيز نسبت داده مى‌گويند تجارت فلانى خسران يافت . و در قرآن كريم آمده: (تِلْكَ إِذاً كَرَّةٌ خاسِرَةٌ)- اين برگشتى است خاسرانه و در دست‌آوردهاى خارج نيز استعمال مى‌شود،