ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٥٥٥ - بحث روايتى چند روايت در باره مراد از ذاريات، حاملات، جاريات و مقسمات
بحث روايتى [چند روايت در باره مراد از ذاريات، حاملات، جاريات و مقسمات]
در تفسير قمى است كه پدرم از ابن ابى عمير از جميل از امام صادق (ع) روايت كرد كه در معناى آيه(وَ الذَّارِياتِ ذَرْواً) فرمود: ابن الكواء از امير المؤمنين (ع) پرسيد: اين آيه چه معنا دارد؟ حضرت فرمود: منظور از ذاريات باد است. و از(فَالْحامِلاتِ وِقْراً) پرسيد. فرمود: ابر است. و از(فَالْجارِياتِ يُسْراً) پرسيد. فرمود: كشتيها است. از(فَالْمُقَسِّماتِ أَمْراً) پرسيد. فرمود: ملائكه است[١].
مؤلف: اين حديث از طرق اهل سنت هم روايت شده، و روح المعانى آن را آورده[٢].
و در الدر المنثور است كه عبد الرزاق، فاريابى، سعيد بن منصور، حارث ابن ابى اسامه، ابن جرير، ابن منذر، ابن ابى حاتم و ابن انبارى- در كتاب المصاحف- و حاكم (وى حديث را صحيح دانسته) و بيهقى- در شعب الايمان- از چند طريق از على ابن ابى طالب روايت كردهاند كه فرمود:(وَ الذَّارِياتِ ذَرْواً) بادها است،(فَالْحامِلاتِ وِقْراً) ابرها است،(فَالْجارِياتِ يُسْراً) كشتيها است،(فَالْمُقَسِّماتِ أَمْراً) ملائكه است[٣].
و در مجمع البيان مىگويد: امام باقر و امام صادق (ع) فرمودند: براى احدى جايز نيست سوگند بخورد مگر به خدا. و خدا به هر يك از مخلوقاتش بخواهد مىتواند سوگند بخورد[٤].
و در الدر المنثور است كه ابن منيع از على بن ابى طالب روايت كرده كه شخصى از آن جناب از آيه (وَ السَّماءِ ذاتِ الْحُبُكِ) سؤال كرد، فرمود: يعنى داراى خلقتى زيبا است[٥].
مؤلف: نظير اين روايت را صاحب مجمع البيان نيز آورده، به اين عبارت كه بعضى گفتهاند: يعنى داراى حسن و زينت است- نقل از على (ع)[٦]- و در جوامع الجامع اينطور آورده: و از على (ع) نقل شده كه فرمود: منظور حسن و زينت آسمان است[٧].
و در بعضى از اخبار، آيه(إِنَّكُمْ لَفِي قَوْلٍ مُخْتَلِفٍ يُؤْفَكُ عَنْهُ مَنْ أُفِكَ) بر مساله ولايت تطبيق شده[٨].
[١] تفسير قمى، ج ٢، ص ٣٢٧.
[٢] روح المعانى، ج ٢٧، ص ٢.
[٣] الدر المنثور، ج ٦، ص ١١١.
[٤] مجمع البيان، ج ٩، ص ١٥٣.
[٥] الدر المنثور، ج ٦، ص ١١٢.
[٦] مجمع البيان، ج ٩، ص ١٥٣.
[٧] نور الثقلين، ج ٥، ص ١٢٢، به نقل از جوامع الجامع.
[٨] تفسير قمى، ج ٢، ص ٣٢٩.