ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٥٢٤ - مقصود از سائق و شهيدى كه در قيامت همراه هر كسى مىآيند و بيان اينكه مخاطب آيه لقد كنت في غفلة من هذا كيست و مفهوم آن چيست

خواهد گرفت)، تا آنكه در قيامت خداى تعالى اين پرده غفلت را از جلو چشم او كنار زد، آن وقت حقيقت امر برايش روشن شده فهميد، و به مشاهده عيان فهميد، نه به استدلال فكرى.

و به همين جهت اين طور خطاب مى‌شود:(لَقَدْ كُنْتَ فِي غَفْلَةٍ مِنْ هذا) تو در دنيا از اينهايى كه فعلا مشاهده مى‌كنى و به معاينه مى‌بينى در غفلت بودى، هر چند كه در دنيا هم جلو چشمت بود و هرگز از تو غايب نمى‌شد، ليكن تعلق و دل‌بستگى‌ات به اسباب، تو را از درك آنها غافل ساخت و پرده و حائلى بين تو و اين حقائق افكند، اينك ما آن پرده را از جلو درك و چشمت كنار زده‌ايم، فبصرك در نتيجه بصيرت و چشم دلت اليوم امروز كه روز قيامت است حديد تيزبين و نافذ شده، مى‌بينى آنچه را كه در دنيا نمى‌ديدى.

از اين آيه دو نكته استفاده مى‌شود: اول اينكه روز قيامت را به روزى معرفى مى‌كند كه در آن روز پرده غفلت از جلو چشم بصيرتش كنار مى‌رود در نتيجه حقيقت امر را مشاهده مى‌كند، و اين نكته در آياتى بسيار ديگر نيز آمده، مانند آيه‌(وَ الْأَمْرُ يَوْمَئِذٍ لِلَّهِ)[١]، و آيه‌(لِمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّارِ)[٢] و آياتى ديگر نظير اينها.

و دوم اينكه آنچه خدا براى فرداى قيامت انسان تهيه ديده، از همان روزى تهيه ديده كه انسان در دنيا بوده، چيزى كه هست از چشم بصيرت او پنهان بوده است و مخصوصا از همه بيشتر اين حقيقت براى او پنهان بوده كه روز قيامت روز كنار رفتن پرده‌ها، و مشاهده پشت پرده است.

براى اينكه اولا غفلت وقتى تصور دارد كه در اين ميان چيزى باشد و ما از بودنش غافل باشيم. از سوى ديگر تعبير به غطاء (پرده) كرده، و اين تعبير در جايى صحيح است كه پشت پرده چيزى باشد و پرده آن را پوشانده و بين بيننده و آن حائل شده باشد. و از سوى سوم تعبير به حدت و تيزبينى در جايى صحيح است، و چشم تيزبين در جايى به درد مى‌خورد كه بخواهد يك ديدنى بسيار دقيقى را ببيند و الا احتياجى به چشم تيزبين پيدا نمى‌شود.

و يكى از سخيف‌ترين و بى‌پايه‌ترين تفسيرها اين است كه گفته‌اند: خطاب خداى تعالى در اين آيه، به پيامبرش است، و معناى آيه اين است كه: اى پيامبر تو قبل از رسالتت از اين حقايقى كه امروز به تو وحى مى‌شود در غفلت بودى، و ما پرده‌ات را كنار زديم، و حالا چشمت تيزبين شده، وحى را درك مى‌كند و يا فرشته وحى را مى‌بيند و وحى را از او

[١] امروز كار و امر همه به دست خدا است. سوره انفطار، آيه ١٩.

[٢] امروز ملك و حكمرانى از آن كيست؟ تنها از آن خداى واحد قهار. سوره مؤمن، آيه ١٦.