هر رشته‌اى، این کوخ نشینان بوده‌اند. طبع کاخ نشینى منافات دارد با ترتیب صحیح، منافات دارد با اختراع و تصنیف و تألیف و زحمت. اگر در سرتاسر دنیا هم بخواهید گردش کنید و پیدا کنید، اگر موفق بشوید، یکى دو تا و چندتاست. تمام مصنفین از این کوخ نشینان بودند تقریباً و تمام مخترعین از همین کوخ نشینان بودند تقریباً. ما وقتى که در مذهب خودمان ملاحظه مى‌کنیم که فقه ما آنطور غنى است و فلسفه ما آنطور غنى است، آن اشخاصى که این فقه را به این غنا رساندند و آن اشخاص که این فلسفه را به این غنا رساندند کاخ نشینان نبودند، کوخ‌نشینان بودند. شیخ طوسى که مبدأ این امور و ارزنده‌ترین اشخاص در جامعه تشیع بوده است یک کاخ نشین نبوده است، اگر کاخ نشین بود نمى‌توانست این کتبى که تحویل جامعه داده است و این شاگردهائى که تحویل جامعه داده است تحویل بدهد. در قشر مرفه نمى‌شود یک همچو کارى انجام بگیرد. وقتى که در متأخرین از علما ملاحظه مى‌کنیم مى‌بینیم که صاحب جواهر یک همچو کتابى نوشته است که اگر صد نفر انسان بخواهند بنویسند شاید از عهده برنیایند و این کاخ‌نشین نبوده یک منزل آنطور که نقل مى‌کنند در آنوقتى که ایشان این کتاب را نوشته‌اند سرداب در نجف نبوده، سرداب را شیخ انصارى از ایران براى نجف سوغات برده، یک منزل محقر داشتند و در یک اتاقشان باز بوده به یک دالانى از قرارى که نقل مى‌کنند - که در آن هواى گرم نجف یک نسیمى، نسیم داغى مى‌آمده است و ایشان مشغول تحریر جواهر بودند. از یک آدمى که علاقه به شکم و شهوات و مال و منال و جاه و امثال اینها دارد این کارها نمى‌آید، طبع قضیه این است که نتواند. زندگى شیخ انصارى را همه شنیده یعنى بسیارى شنیده‌اید چه وضعى داشته است در زهد. اگر نبود آن وضع، نمى‌توانست آن شاگردهاى بزرگى را تربیت کند و نمى‌توانست آن کتاب‌هاى ارزنده را تحویل جامعه بدهد.

ما باید کوشش کنیم که اخلاق کاخ‌نشینى را از این ملت بزداییم

ما باید کوشش کنیم که اخلاق کاخ‌نشینى را از این ملت بزداییم. اگر بخواهید ملت شما جاوید بماند و اسلام را به آنطورى که خداى تبارک و تعالى مى‌خواهد، در جامعه ما تحقق پیدا کند، مردم را از آن خوى کاخ‌نشینى به پایین بکشید، خود کاخ نشینى این خوى را مى‌آورد، ممکن است که در بین آنها هم کسى پیدا بشود لکن نادر است. توجه کنید که مبادا این ملتى که الان کوخ‌نشینانش مشغول فعالیت هستند و مشغول به زحمت هستند در جبهه‌ها و پشت جبهه‌ها، این کوخ نشینان را زحمت بکشید که به همین حال خوى کوخ نشینى و خوى اینکه توجه به کاخ‌ها نداشته باشند نگه دارید تا بتوانید ادامه بدهید زندگى صحیح اسلامى را. آن خوى کاخ‌نشینى مضر است، خودش مضر نیست، خویش مضر است لکن خود او، این خوى را دنبال دارد. کسى که تمام توجهش به دامدارى است او نمى‌تواند آدم بشود، کسى که تمام توجهش به باغدارى است او نمى‌تواند یک انسان مفید واقع بشود. آنهائى که دامداریشان مفید است براى جامعه، آنها توجه به دامدارى ندارند، آنهایى که دامداریشان براى حفظ جامعه است آنها جزء همان کوخ نشینانند و آنهایى که باغداریشان براى حفظ جامعه است آنها هم