110 سرمشق از سخنان حضرت على (ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥١
١٣ ارزششناسان!
قال على عليه السلام:
«لَيْسَ مَنِ ابْتاعَ نَفْسَهُ فَاعْتَقَها كَمَنْ باعَ نَفْسَهُ فَاوْبَقَها»؛
«كسى كه خويشتن را مىخرد و آزاد مىكند، همانند شخصى كه خود را مىفروشد و هلاك مىكند نيست» «١».
شرح و تفسير
حضرت اميرمؤمنان عليه السلام مردم را به دو گروه تقسيم كردهاند:
١- كسانى كه نفس خويش را مىخرند و آزاد مىكنند.
٢- كسانى كه خود را مىفروشند و اسير مىكنند.
براى روشنتر شدن مضمون حديث فوق، لازم است توضيحى كوتاه پيرامون خريدن و آزاد كردن داده شود. نفس انسان در اين روايت به غلامى تشبيه شده كه در گرو ملكيّت ديگرى است، و انسان آزاده كسى است كه نفس خويش را بخرد و آزاد كند. و به تعبير ديگر انسان اسير است؛ گاه اسير شهوات، گاه اسير پُست و مقام، گاه اسير زن و فرزند، و گاه اسير خيالات و اوهام. بايد خويش را از اين اسارتها آزاد كند؛ نه آن كه خود را در مقابل اين امور بفروشد و در اسارت آنها نگه دارد.
سؤال: راستى چرا برخى انسانها خود را مىفروشند؟