١٠٣ نشانه‌هاى جهل و نادانى‌

قال على عليه السلام:
«انَّ قُلُوبَ الْجُهَّالِ تَسْتَفِزُّهَا الْاطْماعُ وَ تَرْتَهِنُهَا الْمُنى‌ وَ تَسْتَعْلِقُهَا الْخَدائِعُ»؛
«قلب‌هاى انسان‌هاى نادان را طمع از جاى خود تكان مى‌دهد و آرزوهاى دراز آن را به گروگان مى‌گيرد، و زرق و برق دنيا آن را در دام خود اسير مى‌سازد» «١».
شرح و تفسير
حضرت اميرالمؤمنين على عليه السلام طبق روايت فوق، سه نشانه براى روح و قلب افراد نادان بيان مى‌كند:
١- نخست اين كه طمع قلب آن‌ها را از جايگاه اصلى خود تكان داده است. طمع به معناى انتظار بيهوده از كسى داشتن است؛ مثل اين كه شخصى كارى كرده كه استحقاق هزار تومان مزد دارد، ولى انتظار دارد كه ده برابر آن به او بدهند.
٢- ديگر اين كه آرزوهاى طولانى، كه يكى از عوامل قساوت قلب است «٢»، قلب جاهل را به گروگان گرفته است. طبيعى است كه گروگان قادر بر انجام وظايف خويش نيست و در نتيجه نمى‌تواند