بدبويى گرفته شده است، آفريده‌اى سجده نخواهم كرد» «١». در حالى كه عظمت آدم به خاطر جسم او نبود، بلكه بر اثر روح الهى كه در او دميد شد، عظمت پيدا كرد. ولى شيطان متوجّه اين مطلب نشد؛ چون براى اين معرفت مانع داشت و آن تكبّر و حبّ ذات بود. بنابراين انسان هوى‌پرست هم نمى‌تواند از راه استدلال خداپرست شود. نتيجه اين كه اگر از راه استدلال بخواهيم به ايمان برسيم اصلاح قلب و دل لازم است.
و امّا اگر قرار باشد اين راه از طريق شهود و باطن طى شود، از طريقى كه بتوان همچون على عليه السلام ادّعا كرد: «ماكُنْتُ اعْبُدُ رَبّاً لَمْ ارَهُ؛ پروردگارى را كه نبينم پرستش نمى‌كنم» «٢»، روشن است كه نياز به قلب و دل پاك و اصلاح شده‌اى دارد. بايد گرد و غبار قلب را گرفت تا بتوان يار را ديد!
جمال يار ندارد غبار و پرده ز دل غبار ره بنشان تا نظر توانى كرد

رابطه قلب و زبان
آن روز كه حضرت على عليه السلام از قول پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله اين حديث را فرمود، علماى اخلاق نبودند؛ ولى آن‌ها اكنون مى‌گويند كه بزرگ‌ترين و بيش‌ترين گناهان به وسيله زبان انجام مى‌شود. بعضى از علماى اخلاق، گناهان كبيره‌اى كه به وسيله زبان انجام مى‌شود را بيست عدد شمرده‌اند، در حالى كه ما در كتاب اخلاق در قرآن تا ٣٠ گناه كبيره براى زبان نوشته‌ايم! «٣» گناهانى كه بعضى از آن‌ها شديدتر از زناست! «٤».
خوانندگان محترم! تا زبان اصلاح نشود هيچ كس به هيچ جا نمى‌رسد.