٨٨ كمال عفّت و خويشتن‌دارى‌

قال على عليه السلام:
«تَمامُ الْعِفافِ الرِّضا بِالْكَفافِ»؛
«كمال عفّت در آن است كه انسان به مقدار نيازش قناعت كند» «١».
شرح و تفسير
علماء علم اخلاق معتقدند كه صفات فضيلت اخلاقى حدّ وسط بين إفراط و تفريط است، كه هر دو رذيله اخلاقى محسوب مى‌شود. آن‌ها براى انسان چهار صفت اصلى اخلاقى قائلند؛ شجاعت، عفّت، حكمت و عدالت.
عفّت حدّ اعتدال قوّه شهويّه است، اگر از حدّ بگذرد شهوت مى‌شود.
شهوترانى و شهوت‌پرستى؛ البتّه شهوت به معناى عامّ كلمه؛ يعنى تسليم خواسته‌هاى نفس شدن. و اگر پايين‌تر از حدّ اعتدال باشد تنبلى محسوب مى‌شود و اگر در حدّ اعتدال باشد عفّت است. مثلًا علاقه به مال و كار و فعاليّت براى تحصيل آن، اگر زياد از حدّ باشد دنياپرستى است كه مذموم مى‌باشد، و اگر اصلًا دنبال آن نرود سستى و تنبلى است كه آن هم مذموم مى‌باشد، امّا اگر در حدّ اعتدال و به اندازه نياز باشد عفّت است كه امر بسيار خوبى شمرده مى‌شود. با توجّه به اين مقدّمه به شرح و تفسير روايت بازمى‌گرديم.