انگيزه اين كار را هوى و هوس معرّفى مى‌نمايد. افراد هوسبازى هستند كه دين را مانع هوى و هوس خود مى‌دانند، ولى از آن جا كه نمى‌توانند با دين به صورت مستقيم مبارزه كنند، هوى و هوس خود را در لباس دين و به عنوان قرائت جديد عرضه مى‌نمايند و با تفسير به رأى پايه‌گزار بدعت‌هاى مختلفى مى‌شوند. در زمان طاغوت نيز اين سلاح مورد استفاده قرار مى‌گرفت، آن‌ها در پاسخ به اشكالات و انتقادها مى‌گفتند:
«ما روح اسلام را حفظ كرده‌ايم؛ هر چند برخى از قالب‌ها محفوظ نمانده است!» يكى از وعاظ السلاطين در مقابل پرسش شاه كه فلان برنامه ما موافق اسلام است يا نه؟ مى‌گويد: «تا اراده ملوكانه چه باشد!» شما هر چه بخواهيد قرائت جديدى ارائه خواهيم داد!
اگر با بدعت، مبارزه نشود و دانشمندان در مقابل آن به روشنگرى مردم نپردازند، نتيجه آن نابودى دين و مذهب است؛ زيرا اگر در هر عصر و زمانى چند بدعت نهاده شود، پس از مدّتى چهره دين به طور كلّى تغيير مى‌يابد و دين به عنوان يك پديده جديد جلوه مى‌كند. شايد رواياتى كه در مورد حضرت حجّت- عجل اللَّه تعالى فرجه- وارد شده و دلالت دارد بر اين كه آن حضرت دين جديد مى‌آورد اشاره به همين مطلب باشد، يعنى در آن زمان، دين اسلام آن قدر دستخوش بدعت‌ها و پيرايه‌ها مى‌گردد كه وقتى آن حضرت بدعت‌ها و پيرايه‌هاى آن را مى‌زدايد، براى مردم آن عصر و زمان دين تازه‌اى جلوه مى‌كند! «١».
پايه‌هاى بدعت
بدعت بر اساس ضعف ايمان بنا نهاده شده است. ما اگر خداوند را