٤٥ حقّ تقوى‌

قال على عليه السلام:
«مافاتَ الْيَوْمَ مِنَ الرِّزْقِ رُجِىَ غَداً زيا دَتُهُ، وَ ما فاتَ امْسِ مِنَ الْعُمُرِ لَمْ يُرْجَ الْيَوْمَ رَجْعَتُهُ. الرَّجاءُ مَعَ الْجائى وَ الْيَأْسُ مَعَ الْماضى، فَ «اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِه‌ وَ لاتَمُوتُنَّ الّا وَ انْتُمْ مُسْلِمُونَ»» «١»؛
«آنچه امروز از بهره دنيا كم شده ممكن است فردا اضافه گردد، ولى آنچه ديروز از عمر گذشته، امروز اميد بازگشتن آن نيست. اميد به آينده است و نوميدى از گذشته! پس آن‌گونه كه شايسته است از خدا بترسيد و نميريد مگر اين كه مسلمان باشيد» «٢».
شرح و تفسير
حضرت در روايت فوق ابتدا يكى از ضعف‌هاى اجتماعى را مطرح مى‌كند، و آن اين كه: مردم نسبت به از دست دادن امكانات مادّى، كه قابل جبران است، حسّاس هستند و بر آن افسوس مى‌خورند، امّا در مورد هدر رفتن سرمايه عمرشان، كه قابل جبران نيست، حسّاسيّتى ندارند. در حالى كه به مقتضى عقل، انسان نسبت به آنچه گذشته و قابل بازگشت نيست بايد افسوس بخورد و درسى از گذشته بگيرد و قدر باقى‌مانده عمرش را بداند و زاد و توشه‌اى مهيّا سازد.