110 سرمشق از سخنان حضرت على (ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٩
١٦ اركان سهگانه جامعه انسانى
قال على عليه السلام:
«قامَتِ الدُّنْيا بِثَلاثَةٍ: بِعالِمٍ ناطِقٍ مُسْتَعْمِلٍ لِعِلْمِه، وَ بِغَنِىٍّ لايَبْخَلُ بِمالِه عَلى اهْلِ دينِ اللَّه عَزَّوَجَلَّ، وَ بِفَقيرٍ صابِرٍ. فَاذا كَتَمَ الْعالِمُ عِلْمَهُ، وَ بَخِلَ الْغَنِىُّ، وَ لَمْ يَصْبِرِ الَفقيرُ، فَعِنْدَها الْوَيْلُ وَ الثَّبُورُ»؛
«دنيا بر سه چيز استوار است: دانشمند سخنورى كه به دانش و سخنان خويش عمل مىكند و ثروتمندى كه از دادن اموالش به بندگان نيازمند خداوند بخل نمىورزد و نيازمندى كه صبر و تحمّل دارد؛ بنابراين اگر دانشمند، دانش خود را مخفى كند (و در اختيار ديگران نگذارد) و ثروتمند بخل بورزد (و به فقراء كمك نكند) و فقير صبرپيشه نكند، مصيبت و هلاك دنيا را فرا مىگيرد» «١».
شرح و تفسير
از روايت فوق نكاتى استفاده مىشود؛ دو نكته آن بسيار مهمّ است:
١- «عالِم» بايد «ناطق» باشد و گرنه همچون گنج پنهان در زير خاكها، نتيجهاى براى جامعه نخواهد داشت. بنابراين سخنورى عالم، نه تنها عيب محسوب نمىشود، بلكه لازمه يك عالم از ديدگاه امام على عليه السلام است. همانگونه كه خود آن حضرت، كه مصداق كامل و أتمّ «عالم» بود،