١٠٨ همه چيز در پرتو انديشه!

قال على عليه السلام:
«الا لا خَيْرَ فى عِلْمٍ لَيْسَ فيهِ تَفَهُّمٌ، الا لاخَيْرَ فى قِرائَةٍ لَيْسَ فيها تَدَبُّرٌ، الا لاخَيْرَ فى عِبادَةٍ لا فِقْهَ فيها»؛
«آگاه باشيد! علمى كه در آن فهم نباشد فايده‌اى ندارد. بدانيد! قرائت قرآن اگر همراه با تدبّر و انديشه (در معانى آن) نباشد بى‌فايده است. آگاه باشيد! عبادتى كه در آن تفكّر و انديشه نباشد خيرى ندارد» «١».
شرح و تفسير
سؤال: در جمله اوّل مى‌خوانيم: «علمى كه در آن فهم نباشد خيرى ندارد» مگر مى‌شود علم و دانشى بدون تفهّم حاصل گردد؟
پاسخ: بله، بسيار است علم و دانش‌هايى كه حاصل آن تنها ذخيره كردن مشتى دانستنى‌ها و قواعد يا فورمول‌هاى خشك است كه صاحب آن، در آن تفكّر نمى‌كند و به نتيجه آن نمى‌انديشد. دانشمندى كه توانست هسته اتم را بشكافد و اين نيروى عظيم را آزاد كند، براى چه هدفى اين كار را كرد؟ آيا هدفش نابودى همه موجودات زنده و از بين بردن تمام آثار حيات و زندگى در شهر «ناكازاكى» و «هيروشيماى» ژاپن بود، كه هنوز هم بعد از ده‌ها سال متأسّفانه آثار شوم آن موجود است!؟