110 سرمشق از سخنان حضرت على (ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٦٥
١٠٢ نشانه اصلى ديندارى
قال على عليه السلام:
«مِلاكُ الدينِ مُخالَفَةُ الْهَوى»؛
«معيار ديندارى مخالفت با هواى نفس است» «١».
شرح و تفسير
هر چيزى ملاكى دارد كه با آن سنجيده مىشود. ملاك ديندارى و بىدينى چيست؟ آيا ملاك ديندارى فقط نماز خواندن است؟ آيا حجاب به تنهايى مىتواند معيار قرار گيرد؟ همانگونه كه بعضى مردم نماز يا حجاب را مرز دينداران و بىدينان معرّفى مىكنند. آيا كنترل زبان و حفظ آن مىتواند به تنهايى ترازوى سنجش ديندارى باشد؟
حضرت اميرمؤمنان عليه السلام در اين روايت كوتاه و عميق، معيار و ملاك جامع و كاملى را براى مسأله مورد بحث بيان فرموده است. هر چند امور مذكور نيز ملاك هستند؛ ولى ملاك كامل و فراگير چيز ديگرى است، حتّى گاه مىشود كه همان عبادت و حجاب و حفظ زبان بر اثر خواهش دل است. داستان معروف زير شاهد خوبى بر اين بحث است:
شخصى ساليان درازى در صف اوّل نماز جماعت شركت مىكرد. روزى دير به مسجد رسيد و در صف آخر قرار گرفت، احساس بدى به او دست