110 سرمشق از سخنان حضرت على (ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٨
مقاومتش را در هم مىشكند زاهد نيست؛ هر چند لباسِ كَرباس بپوشد و در بيابانها به عبادت بپردازد! امّا كسى كه در مقابل تمام حرامها مقاومت دارد زاهد است؛ هرچند از مظاهر دنيا استفاده كند.
٢- ويژگى ديگر زاهد حقيقى اين است كه مال حلال او را از خداوند رازق غافل نمىكند و همواره به شكر خداوند مىپردازد. چنين انسانى توجّه دارد كه حتّى همه اموال حلالش براى استفاده خود او نيست، بلكه ديگران هم سهيم هستند. همانگونه كه در اين آيه مىخوانيم: «وَفى امْوالِهِمْ حَقٌّ لِلسَّائِلِ وَالَمحْرُومِ» «١»؛ «و در اموال آنها حقّى براى سائل و محروم بود!».
تعبير به «حق» در اين آيه دو نكته دارد: نخست اين كه اين اموال امانتى است در دست انسان. و ديگر اين كه فقرا و مستمندان و نيازمندان در اين اموال حقّ دارند، و صاحب مال بايد به شكرانه اين دارايى، به ديگران كمك كند. به هر حال زاهد كسى است كه مال حلال او را از خداوند غافل نكند و همواره شكر نعمتهاى الهى را به جا آورد.
روايت ديگرى از حضرت على عليه السلام در تفسير زهد بدين مضمون وارده شده است: «الزُّهْدُ كُلُّهُ فى كَلِمَتَيْنِ مِنَ الْقُرْآنِ، قالَ اللَّهُ تَعالى: «لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى مافاتَكُمْ ...» «٢» فَمَنْ لَمْ يَأْسِ عَلَى الْماضى وَ لَمْ يَفْرَحْ بِالْآتى فَهُوَ الزَّاهِدُ؛ زهد در دو جمله از قرآن مجيد جمع شده است: نخست اين كه بر آنچه از دست مىدهد تأسّف نخورد (يعنى زاهد وابسته و دلبسته به اموال دنيا نيست)، ديگر اين كه مست نعمت نگردد و به آنچه دارد مغرور نشود» «٣».
اين روايت در واقع تكرار مضمون روايت اوّل است، چون كسى كه در غم از دست دادن نعمتى مىنشيند و تأسّف مىخورد، تلاش مىكند كه آنچه را از دست داده به هر قيمتى دوباره به دست آورد و در اين جاست كه مقاومتش در برابر حرام شكسته مىشود. همانگونه كه شخصِ مست، از نعمت خداوند غافل است و شكرگزار نعمتهاى الهى نيست!