٣٥ بهترين شيوه بندگى‌

قال على عليه السلام:
«يا كُمَيْلُ! انَّ احَبَّ مَا امْتَثَلَهُ الْعِبادُ الَى اللَّهِ، بَعْدَ الْاقْرارِ بِه‌ وَ بِاوْليائِه‌، التَّعَفُفُ وَ التَّحَمُّلُ وَ الْاصْطِبارُ»؛
«اى كميل! محبوب‌ترين چيزى كه بندگان خدا مى‌توانند به وسيله آن بندگى خدا كنند، بعد از اقرار به وحدانيّت خدا و حقانيّت اوليائش، (سه چيز مى‌باشد):
تعفّف و تحمّل و اصطبار است» «١».
شرح و تفسير
١- «تعفّف» چيست؟ تعفّف يك معنى خاص دارد و يك معنى عام:
معنى خاصّش همان عفّت در مسايل جنسى است، به تعبير قرآن مجيد:
«وَ الَّذينَ هُمْ لِفُروجِهِمْ حافِظُونَ»؛ «مؤمنين كسانى هستند كه دامن خود را (از آلوده شدن به بى‌عفّتى) حفظ مى‌كنند» «٢»، همان چيزى كه حضرت يوسف عليه السلام براى حفظ آن بهاى سنگينى پرداخت.
و امّا معنى عامّ آن، هرگونه پارسايى و زهد و بى‌اعتنايى به حرام در مورد مال و مقام و تمام امكانات زندگى مى‌باشد. تعفّف طبق اين تفسير، چشم‌پوشى از حرام در تمام زمينه‌ها است. عفّت به معناى وسيع كلمه نشانه شخصيّت و ايمان انسان است.