٦٤٤ . الرجال المستخرجة من آثار الشيخ المفيد . المؤتمر العالمى بمناسبة الذكرى الألفيّة لوفاة الشيخ المفيد رحمه الله ، ١٣٧٢ ش ، ١٦٥ ص ، سى ام . منابع و مصادر مورد مراجعه در علم رجال ، شامل كتاب هاى رجالى مى شود كه به وسيله بزرگان علم رجال در قرن هاى اوّل اسلامى تأليف شده اند ، مانند : رجال الكشّى ، الرجال و الفهرست شيخ طوسى ، رجال النجاشى و ... امّا دسترسى به احوال و جرح يا تعديل راويان حديث را مى توان از كتاب هاى بزرگان ديگرى ، همچون شيخ مفيد ، استخراج كرد كه مى تواند راهگشاى بسيارى از مشكلات رجالى باشد . نويسنده مقاله با در نظر داشتن مطالب ذكر شده ، در مقدّمه ، پنج فايده رجالى در توثيقات و تجريحات عامّه را كه با تمسّك به آنها ، راويان اين رساله ، جرح و تعديل شده اند ، بيان داشته است كه عبارت اند از : ١ . توثيق اصحاب امام صادق عليه السلام ؛ ٢ . توثيق اشخاصى كه نصّى بر امامت حضرت حجّت (عج) بيان داشته اند ؛ ٣ . اصحاب اجماع ؛ ٤ . مدح اشخاصى كه با حضرت على عليه السلام بيعت كرده اند ؛ ٥ . اتفاق اماميّه بر كفر اشخاصى كه با حضرت على عليه السلام وارد جنگ شدند . نويسنده در متن مقاله ، اسامى ٥٥٣ نفر از رجالى كه در كتاب ها و رساله هاى شيخ مفيد (به استثناى كتاب الاختصاص) وارد شده و از طرف ايشان ، داراى شرح حال و جرح يا تعديل اند ، فهرست كرده است . البته اين فهرست ، شامل اسامى مشركان و كافران نيست . در ذكر احوال و بيان جرح يا تعديل رجال ذكر شده ، تنها به كتاب هاى شيخ مفيد مراجعه شده است ، مگر در موارد نادر كه ضرورتْ اقتضا مى كرده و يا به عنوان مؤيّد در بيان جرح و تعديل ، به كتاب هاى ديگران مراجعه شده است . در حاشيه ، نشانى مصادرى كه متن ها از آن جا اتّخاذ شده اند ، بيان شده است . ٦٤٥ . الشيخ المفيد و علوم الحديث . المؤتمر العالمى بمناسبة الذكرى الألفيّة لوفاة الشيخ المفيد رحمه الله ، ١٣٧٢ ش ، ج ٢٦ ، ١١١ ص .