جُبِلَ الْمُؤمِنُ عَلى كُلِّ طَبيعَةٍ إلاّ الْخِيانَةَ والْكِذْبَ . [١] مؤمن ، ممكن است هر عادت ناپسندى داشته باشد، مگر خيانت و دروغ. برخى ديگر از احاديث هم ، منافقان را مذمّت و تقبيح نموده و آنان را پست تر از كافر دانسته اند؛ چرا كه آنان داراى سه صفت مذموم، از جمله خيانت اند. [٢] حسود كه آرزومند نابودى نعمت و امتياز شخص مورد حسادت است، سعى مى كند حتّى از پست ترين راه هاى ممكن، اين نيّت پليد را عملى سازد، هرچند از طريق خيانت باشد. بنا بر اين، حسود كه داراى همّتى ناچيز است ـ چنان كه مولاى متّقيان ، امام على عليه السلام ، به آن اشاره فرموده است [٣] ـ انسانى زبون است؛ زيرا ارزش هر فرد، به اندازه همّت اوست [٤] و از انسان هاى زبون، تنها مى توان انتظار كارهاى پست داشت و به قول معروف ، از كوزه همان برون تراود كه در اوست. به همين جهت، از حسود، هيچ گونه خيرخواهى نبايد انتظار داشت [٥] و به او نبايد اعتماد نمود .

٥ . دروغگويى

علامت ديگر حسود، اين است كه دروغ مى گويد. [٦] اگر شخصى، دروغگويى صفت او شد، از انسانيت برهنه مى شود؛ زيرا خصوصيت انسان، به سخن گفتن است و كسى كه معروف به دروغگويى باشد ، سخنانش مورد اعتماد نخواهد بود و كسى كه سخنش مورد اعتماد نباشد، لاجرم

[١] المكاسب المحرّمة ، امام خمينى رحمه الله ج ٢ ، ص ٧٤ .[٢] دائرة المعارف تشيّع ، ج ٧، ص ٣٥٦ .[٣] امام على عليه السلام مى فرمايد : «مِنْ صِغَرِ الهِمَّةِ حَسَدُ الصَّديقِ عَلَى النِعْمَةِ ؛ حسادت دوست بر نعمت ، از پستى همّت است » (غرر الحكم ، ح ٩٢٥٦ ) .[٤] امام على عليه السلام مى فرمايد : «قَدْرُ الرَّجُلِ عَلى قَدْرِ هِمَّتِهِ ؛ ارزش هر كس ، به اندازه همّت اوست» (نهج البلاغة ، حكمت ٤٧) .[٥] امام صادق عليه السلام مى فرمايد : « خَمْسٌ مِنْ خَمْسَةٍ مُحالٌ : النَّصيحَةُ مِنَ الْحاسِدِ ... ؛ پنج چيز از پنج كس ، نشدنى است : خيرخواهى از حسود ، ... » (الخصال ، ج ١، ص ٢٦٩، ح ٥ ) .[٦] امام صادق عليه السلام مى فرمايد : « قالَ لُقْمانُ لاِبْنِهِ... : لِلْحاسِدِ ثَلاثُ عَلاماتٍ : ... وَيَكْذِبُ ؛ لقمان به پسرش گفت... : براى حسود ، سه نشانه است : ... ، و دروغ مى گويد » (همان ، ج ١، ص ١٢١، ح ١١٣) .