مرتفع شود و ديگر او دچار رنج نگردد. به عبارت ديگر، حسود به خاطر جبران حقارت درونى خود، برترى ديگران را انكار مى كند تا موقعيت خود را در ظاهر حفظ نمايد و دچار رنج ناشى از احساس ضعف و حقارت نگردد.

١٠. سپاس نگزاردن بر احسان ديگران

پذيرش، تأييد و ارزشمندى اى كه شخص نسبت به خويشتن احساس مى كند، « عزّت نفْس » يا « حرمت خود » خوانده مى شود و در اسلام نيز در اين باره مباحثى با عنوان « كرامت انسانى » مطرح گرديده است. در هر فردى همراه با زيستن در محيط خانواده و اجتماع، نياز به « احساس ارزشمندى » به نحو متعادل پديد مى آيد كه در صورت ارضا، موجب عزّت نفْس و كرامت وى مى گردد . اگر اين نياز ارضا نشود، ممكن است فرد دچار احساس حقارت شود. فرد حسود به علّت احساس حقارت مزمن، از دوست داشتنى بودن خود، مطمئن نيست و خود را لايق توجّه و محبّت ديگران نمى داند. از اين رو به كسانى كه به او احسانى مى كنند نيز بدگمان است، به طورى كه غالباً تصوّر مى كند يك مقصود مزدورانه در پس هر مهربانى، نهفته است. در نتيجه احسانى كه به حسود مى شود، هرگز مورد سپاس او واقع نمى شود. امام على عليه السلام مى فرمايد: مَنْ حَسَدَكَ ، لَمْ يَشْكُرْكَ عَلى إِحْسانِكَ إِلَيْهِ . [١] كسى كه به تو حسد مى ورزد، احسان تو را سپاس نمى گويد. حسود در هنگام احسان بر او، نه تنها سپاس گزار نمى شود، بلكه از آن رنج مى كشد. از اين رو، امام على عليه السلام مى فرمايد: عَذِّبْ حُسّادَكَ بِالإِْحْسانِ إِلَيْهِمْ. [٢] حسودانت را با احسان بر آنان، رنج بده .

[١] شرح نهج البلاغة، ج ٢، ص ٣١٧ .[٢] المحجّة البيضاء، ج ٥، ص ٣٢٥ . در عين حال ، پيامبر خدا صلى الله عليه و آله مى فرمايد : « ثَلاثٌ لايَنْجُو مِنْهُنَّ أَحَدٌ : الظَّنُّ وَ الطِّيَرَةُ وَ الْحَسَدُ ؛ سه چيز است كه هيچ كس از آنها رهايى نمى يابد : گمان [بد] بردن ، و فال بد زدن ، و حسد ورزيدن » (تحف العقول ، ص ٣٢٠) .