شعله هاي سرد (بررسی حسادت در قرآن و حدیث) - سروش، محمد علی - الصفحة ١٣٤
١. محبّت
انسان، تشنه محبّت است و محبّت، حياتبخش دل هاست. هر كسى كه خود را دوست دارد، دلش مى خواهد ديگران هم دوستدار او باشند، كه احساس محبوبيت، دل را شادمان مى گرداند. كسى كه باور دارد محبوب نيست، خود را در اين جهانِ پرآشوب، تنها و بى كس مى شمارد و بدين جهت، هميشه پژمرده و افسرده است . كودك نيز يك انسان كوچك است و البتّه بيش از بزرگان به محبّت احتياج دارد. او همان قدر كه غذا مى خواهد، به محبّت و نوازش نيازمند است. كودك نمى فهمد در كاخ، زندگى مى كند و يا در كوخ؛ امّا به خوبى مى فهمد كه محبوب ديگران است يانه. كودكى كه از محبّتْ اِشباع شده باشد، روانى شاد و دلى بانشاط دارد. او احساس محروميت نمى كند تا عكس العمل بد نشان بدهد و همواره خوش بين، خوش قلب و بااعتماد خواهد بود؛ چون طعم شيرين محبّت را چشيده و حاضر است اين آب حيات را به ديگران نيز ببخشد. او با مردم چنان رفتار مى كند كه ديگران با او رفتار نموده اند. بر عكس، كودكى كه در محيط سرد و بى عاطفه پرورش يافته و از پدر و مادر محبّت نديده است، انسانى راضى و طبيعى نيست . و كسى كه طعم محبّت را نچشيده، چگونه مى تواند آن را نثار ديگران سازد؟! از چنين انسان محرومى نمى توان توقّع بشردوستى داشت؛ همو كه به خاطر محروم بودن از محبّت پدر و مادر، در نزد خويش احساس حقارت و كمبود و محروميت مى كند و براى هر گونه انحراف از جمله حسادت ، آمادگى دارد. [١] البتّه بايد توجّه داشت كه براى ارضاى خواسته هاى درونى كودك، تنها، محبّت قلبى، كافى نيست و كودك به محبّتى نيازمند است كه آثارش در رفتار پدر و مادر نمودار باشد. او از نوازش ها، بوسه ها، در آغوش گرفتن ها، تبسّم ها و حتّى از آهنگ
[١] پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مى فرمايد: « أَحِبُّوا الصِّبْيانَ وَ ارْحَمُوهُم... ؛ به كودكان محبت بورزيد و به آنها رحم كنيد » (بحار الأنوار ، ج ١٠١، ص ٩٢، باب « فضل الأولاد ») . امام على عليه السلام مى فرمايد: « وَ ارْحَمْ مِنْ أَهْلِكَ الصَّغيرَ وَ وَقِّرْ مِنْهُمُ الْكَبيرَ ؛ به افراد كوچكِ خانواده ات رحم كن و به افراد مسنّ خانواده ات احترام بگذار » (همان ، ج ١٠١ ، ص ١٣٦ ، باب « رحم الصغير و توقير الكبير ») .[٢] نظريه ها و نظام هاى روان شناسى ، ص ٣١٧ .[٣] امام باقر عليه السلام مى فرمايد: « شَرُّ الآْباءِ مَنْ دَعاهُ البِرُّ إِلَى الإِْفْراطِ ؛ بدترين پدران ، كسانى هستند كه در محبّت ، به زياده روى كشيده شوند » (تاريخ اليعقوبى، ج ٢، ص ٣٢٠) .[٤] ر.ك : ٧٥ .