كدام يك از بلاها براى تو دشوارتر بود؟ گفت: شماتت دشمنان. [١] از رسول خدا صلى الله عليه و آله سؤال شد: اين كه قرآن مى فرمايد: «وَ أَسَرُّواْ النَّدَامَةَ لَمَّا رَأَوُاْ الْعَذَابَ ؛ [٢] دوزخيان ، هنگامى كه عذاب را ببينند ، پشيمانى خويش را پنهان مى دارند » ، پنهان داشتن پشيمانى، چه سودى براى آنها دارد؟ فرمود: « [رهايى يافتن ]از شماتت دشمن ». [٣] وقتى موسى عليه السلام از كوه طور باز گشت و ديد مردم ، گوساله پرست شده اند و به برادرش اعتراض كرد، هارون گفت: نزديك بود مرا بكشند و آنان مرا خوار كردند. تو با خشم كردن و اعتراض به من، دشمنان را بر من شاد مگردان. [٤] حسود به هنگام مصيبت و گرفتارى ديگران، شادمان مى شود؛ زيرا به مقصود خود ـ كه رنجورى ديگران است ـ رسيده است و قرآن، همين معنا را درباره حسدِ اهل كتاب نسبت به مسلمانان، بيان مى كند: «وَإِن تُصِبْكُمْ سَيِّئَةٌ يَفْرَحُواْ بِهَا. [٥] اگر به شما زيانى برسد، خشنود مى شوند» . امام صادق عليه السلام به سفيان ثورى چنين مى فرمايد: پدرم مرا از رفاقت با سه كس نهى كرده است: كسى كه بر نعمتى رشك مى برد، كسى كه در مصيبت ديگرى شادمان مى شود، كسى كه سخن چينى كند. [٦]

[١] قيل لأيّوب عليه السلام بعد ما عافاه اللّه تعالى : أىُّ شَى ءٍ أشدّ ما مرّ عليك . قال : شماتة الأعداء (همان ، ج ١٢ ، ص ٣٥٢) .[٢] يونس ، آيه ٥٤ .[٣] عن أبى عبداللّه عليه السلام : سئل عن قول اللّه : «وأسرّوا الندامة لما رأوا العذاب» قال : قيل له : و ما ينفعهم إسرار الندامة وهم فى العذاب ؟ قال : كرهوا شماتة الأعداء (تفسير العيّاشى ، ج ٢ ، ص ١٢٤) .[٤] اشاره است به آيه ١٥٠ از سوره اعراف: «إِنَّ الْقَوْمَ اسْتَضْعَفُونِى وَكَادُواْ يَقْتُلُونَنِى فَلاَ تُشْمِتْ بِىَ الأَْعْدَآءَ وَلاَ تَجْعَلْنِى مَعَ الْقَوْمِ الظَّــلِمِينَ» .[٥] آل عمران ، آيه ١٢٠ .[٦] حسد ، ص ١٩٨ .