شعله هاي سرد (بررسی حسادت در قرآن و حدیث) - سروش، محمد علی - الصفحة ٦٤

سخنانش مفيد نخواهد بود و هر گاه سخنان انسان مفيد نباشد، او و حيوان مساوى مى گردند؛ بلكه وى بدتر از حيوان است؛ زيرا حيوان اگر نمى تواند با زبان خود سودى به ديگران برساند، حدّ اقل زيان هم نمى رساند؛ ولى دروغگويان سودى ندارند و زيان نيز مى رسانند. رسول گرامى اسلام صلى الله عليه و آله مى فرمايد : أَقَلُّ النّاسِ مُرُوَّةً مَنْ كانَ كاذِبا . [١] جوان مردىِ دروغگو، از همه كس كمتر است. امام على عليه السلام نيز مى فرمايد: الْمُرُوَّةُ اسْمٌ جامِعٌ لِسائرِ الْفَضائِلِ والْمَحاسِن . [٢] جوان مردىِ ، نامى است كه همه فضايل و محاسن را در بر مى گيرد. و امام حسن عليه السلام در پاسخ سؤالى درباره معناى جوان مردى مى فرمايد: حِفْظُ الدّينِ وَ اعْزازُ النَّفْسِ و لينُ الْكَنَفِ وَ تَعَهُّدُ الصَّنيعَةِ وَ أَداءُ الْحُقُوقِ والتَّحَبُّبُ إِلَى النّاسِ . [٣] [آن،] حفظ دين و عزّت نفس و نرمى و مداومت بر احسان (نيكى) و گزاردن حقوق و دوستى نمودن با مردم است. طبق اين احاديث، دروغگو در فضايل و محاسن (از جمله حفظ دين، عزّت نفس و...) از همه كمتر است. بنا بر اين مى توان به اين حقيقت پى برد كه دروغگو چه قدر زبون است! و همين امر نيز علّت دروغگويى اوست. پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله مى فرمايد: لا تَكْذِبُ الْكاذِبُ إِلاّ مِنْ مَهانَةِ نَفْسِهِ . [٤] دروغگو دروغ نمى گويد، مگر به سبب حقارتى كه درنفس خود احساس مى كند.