شعله هاي سرد (بررسی حسادت در قرآن و حدیث) - سروش، محمد علی - الصفحة ١٨
و اهمال كردن [ است ] در محافظت آنچه نگاهبانى آن لازم است، از دين و عِرض و اولاد و اموال. [١] به جاست اكنون به مطلب مهمّى اشاره شود؛ چرا كه بارها و بارها حكايت بدبينى و شكّاك بودن زنان و مردان به همديگر را خوانده و شنيده ايم و حتّى در اطرافيان خود نيز شاهد چنين بدبينى هايى بوده ايم. شنيده ايم درباره مردانى كه سراسيمه از محلّ كار خود به خانه آمده اند تا بتوانند زنان خود را كنترل كنند. از مردانى شنيده ايم كه هنگام خارج شدن از خانه علامتى پشت در مى گذارند تا به وسيله آن از رفت و آمدهاى مشكوك در زمان نبودشان آگاه شوند؛ مردانى كه كوچك ترين تغيير در رفتار، پوشاك، قيافه و حتّى جابه جايى اثاث منزل، برايشان معنادار است . آنان همواره در پى كشف يك توطئه يا خيانت هستند و با هيچ منطقى نمى توان باورهاى بيمارگونه شان را تغيير داد. چنين بيمارانى طعم امنيت و اطمينان را تجربه نمى كنند و همواره با اضطراب، ناكامى و نارضايتى از تمام وضعيت هاى زندگى شان به سر مى برند. اينان با ازدواج، مشكلشان حادتر و آزار دهنده تر مى گردد؛ چرا كه به خودآزارى و همسرآزارى مى پردازند، البتّه با اين تعبير كه تعصّب و غيرت، باعث چنين رفتارهايى مى شود. وقتى مردى معمولى در حضور جمعى ادّعا مى كند كه رئيس جمهور است، همه به را حتى مى فهمند كه وى بيمار و داراى هذيان هاى بيمارگونه است؛ امّا در مواقعى، اين هذيان ها و تفكّرات غيرعادى، همرنگ تعصّبات پذيرفته شده در فرهنگمان است و به ندرت ، كسى قادر است هذيان ها را از واقعيت تفكيك كند. اين افراد مى توانند سال ها اين بيمارىِ خود را پشت غيرت بيش از حد، پنهان كنند و خانواده هاى خود را مورد شكنجه و آزار قرار دهند. اين بيماران، آثار ناشى از بيمارى را در قالب الگوهاى جامعه پسند نشان مى دهند ؛ يعنى بدبينىِ بيش از حدّ خود را با غيرت، عشق و نگرانى
[١] مجمع البحرين، واژه « غير ».[٢] لغت نامه دهخدا .[٣] مجموعه آثار ، ج ١٩، ص ٤١٤ ـ ٤١٧.[٤] معراج السعادة ، ص ٣٤٤.[٥] قالَ الاْءمامُ الصّادِقُ عليه السلام : « إنّ اللّه َ تَبارَكَ وَتَعالى خَصَّ رَسُولَ اللّه ِ صلى الله عليه و آله بِمَكارِمِ الأَْخْلاقِ فَامْتَحِنُوا أَنْفُسَكُمْ ، فَإِنْ كانَتْ فيكُمْ ، فَاحْمَدُوا اللّه َ عز و جل وَارْغَبُوا إِلَيْهِ فِي الزِّيادَةِ مِنْها » ، فَذَكَرَها عَشرَةً : اَلْيَقينَ ، وَ الْقَناعَةَ ، وَ الصَّبْرَ ، وَ الشُّكْرَ ، وَ الرِّضا ، وَ حُسْنَ الخُلْقِ ، و السَّخاءَ ، وَ الْغيرَةَ ، والشَّجاعَةَ وَ الْمُرُوَّةَ ؛ امام صادق عليه السلام فرمود : « خداوند متعال ، [ بهره مندى از ] مكارم اخلاق را ويژگى رسول خدا صلى الله عليه و آله قرار داد . خود را [ بدانها ]بيازماييد . اگر در شما بود ، خداوند را سپاس گوييد و مشتاق افزايش آن شويد » و ده صفت را برشمرد : يقين ، قناعت ، بردبارى ، سپاس گزارى ، رضامندى ، خوش اخلاقى ، بخشندگى ، غيرت ، شجاعت و مروّت (معانى الأخبار ، ص ١٩١) .[٦] كتاب من لا يحضره الفقيه ، ج ٣ ، ص ٤٤٤ ؛ سفينة البحار، ج ٦، ص ٧١١ .[٧] نهج البلاغة، حكمت ٣٠٥ .[٨] بحار الأنوار، ج ٧٣ ، ص ٣٦١ .[٩] معراج السعادة، ص ١٥٢.[١٠] . erotic jealousy.[١١] حسادت مصطلح در زبان لاتين، negativ envy است.